On the Sofa

Erken Yaşam, Aile ve Sanatsal Eğitim

Berthe Morisot, 14 Ocak 1841 tarihinde Fransa'nın Bourges şehrinde dünyaya geldi. Ev yaşamı ile sanat arasındaki sınırların sık sık birbirine karıştığı, varlıklı bir burjuva ailesinin içinde büyüdü. Babası Edmé Tiburce Morisot, Cher departmanında kaymakamlık görevini yürütüyordu. Annesi Marie-Joseph-Cornélie Thomas ise, Jean-Honoré Fragonard'ın büyük yeğeni olarak Rokoko geleneğiyle olan bağıyla aileye sanatsal bir miras katmıştı. Bu köklü soy, onun en erken yaşlarından itibaren sanatla iç içe bir geçmişin temelini oluşturdu.

Sanatsal eğitimi, Geoffroy-Alphonse Chocarne ve Joseph Guichard'dan aldığı özel derslerle başladı. 1858 yılına gelindiğinde, vaktinin büyük bir kısmını Louvre Müzesi'nde geçiriyor, Eski Üstatların eserlerini kopyalayarak boyanın mekaniğini öğreniyordu. Bu yoğun çalışma dönemi, Jean-Baptiste-Camille Corot ve Achille-Francois Oudinot'nun rehberliğiyle zenginleşti. 1863-64 kış mevsiminde ise Aimé Millet'in yanında heykel üzerine yaptığı çalışmalarla dikkati fiziksel formun derinliklerine de yöneldi.

İzlenimcilik Hareketi ve Sergiler

1864 yılında Morisot, çalışmalarını ilk kez Paris Salonu'nda izleyiciyle buluşturdu. Sanat dünyasının resmi kapı bekçisi sayılan Salon'da yer almak, onun için dönüm noktası niteliğinde bir adımdı. Ancak o, kendini bu geleneksel mekanların sınırlarıyla sınırlı tutmadı; aksine, zamanla İzlenimciler olarak tanınacak olan Parisli ressamlar çevresinin vazgeçilmez bir üyesi haline geldi. Bu grubun içindeki varlığı süreklilik arz ediyordu. 1874 ile 1886 yılları arasında düzenlenen sekiz İzlenimci sergisinden, biri hariç tamamında yer alarak sanat tarihine imzasını attı.

Bu tarihi buluşmaların ilki, fotoğrafçı Nadar'ın stüdyosunda gerçekleşti. 15 Nisan'da kapılarını açan ve 15 Mayıs 1874'e kadar devam eden bu sergi, dönemin yerleşik normlarından radikal bir kopuşu temsil ediyordu. Morisot, diğer sanatçılarla birlikte orada, yeni bir görme biçimini tanımlamaya yardımcı olmak için bulunuyordu. Takip eden on yıl boyunca düzenlenen çeşitli sergilerde, kendi özgün bakış açısını ve benzersiz üslubunu sunmaya devam ederek grubun en güçlü seslerinden biri oldu.

Özel Yaşamı ve Manet ile Olan Bağlantısı

Morisot’nun özel yaşamı ile sanatı arasındaki sınırlar çoğu zaman birbirine karışır, iç içe geçerdi. İki ablası Yves ve Edma ile küçük kardeşi Tiburce ile birlikte, sıcak bir aile ortamında büyüdü. 1868 yılında Édouard Manet ile tanışması, zamanla derin bir karşılıklı etki ve dostluğa dönüştü. Manet, onu farklı kıyafetler ve ruh halleri içinde defalarca tuvale aktarırken; Morisot, Paris’in değişken ışığı içinde kendi özgün yolunu bulmaya devam etti. Onların arasındaki ilişki, sadece bir dostluk değil, aynı zamanda entelektüel bir alışveriş ve ortak bir sanatsal amaç üzerine kuruluydu.

1874 yılında Morisot, Édouard’ın kardeşi Eugène Manet ile evlenerek modern resmi yeniden tanımlayan sanatçı çevresine daha da sıkı bağlarla bağlandı. 1878 yılında Paris’te dünyaya gelen kızı Julie Manet, ev yaşamı ile avangardın radikal tartışmaları arasındaki sınırların oldukça ince olduğu bir evde büyüyecekti; Julie, sanatın üretildiği ve üzerine derin tartışmaların yapıldığı o odaların en canlı tanıklarından biri olacaktı.

Teknik ve Sanatsal Üslup

Morisot’nun tuvalle kurduğu ilişki, dokunuşlarındaki o eşsiz hafifliğe dayanır. Işığın ve atmosferin değişken niteliklerini doğrudan doğadan yakalamak için sıklıkla plein air yöntemini kullanarak açık havada çalışmayı tercih etmiştir. Açık havada çalışma alışkanlığı, renklerin o geçici nüanslarını gevşek ve kendinden emin fırça darbeleriyle tuvale aktarmasına olanak tanımıştır. Fırça izleri akışkandır; yüzey üzerinde, ağır ve yorucu katmanlardan kaçınan, anlık bir canlılık hissiyle hareket eder. Sanat pratiği yalnızca yağlı boya ile sınırlı kalmamış; farklı dokuları ve ışık efektlerini keşfetmek adına suluboya ve pastel üzerine de yoğunlaşmıştır.

Konularının kenarlarını işleyişinde kendine has bir yöntemi vardır. Sert ve belirgin hatlar kullanmak yerine, formu inşa etmek için kesikli renkler ve küçük pigment darbeleri tercih eder. Bu teknik, nesneler arasında titreyen bir efekt yaratarak, nesnelerin kendisi kadar somut bir hava hissi oluşturur. Ev yaşamını tasvir ettiği eserlerinde bu yöntem, ten üzerindeki yumuşak parıltıyı veya ışığın bir bahçenin içinden süzülüşünü ustalıkla yakalar. Sonuç, sanki sahne tek bir, aceleye getirilmemiş gözlem anında kaydedilmişçesine ortaya çıkan o doğal ve kendiliğinden gelişen duygu halidir.

Başlıca Eserleri ve İkonik Tabloları

1872 yılında Morisot, kız kardeşi Edma'nın uyuyan kızı Blanche'ı izleyişini tuvale aktardığı The Cradle adlı yağlı boya çalışmasıyla derin bir duygu dünyası sunar. Kompozisyonda, annenin bakışları ile beşikteki kumaşın oluşturduğu diyagonal hat, izleyicinin gözünü doğrudan bebek üzerine çeker. Bu eser, sanatçının annelik temasını ilk kez bu denli güçlü bir şekilde keşfettiği anlardan biridir; sınırlı bir renk paleti ve akışkan fırça darbeleriyle sessiz, koruyucu bir sevgi atmosferi yaratır.

Morisot'nun varlığı, diğer sanatçıların eserlerinde de sıkça karşımıza çıkar; bunun en çarpıcı örneği, 1872 yılında Édouard Manet'nin Berthe Morisot with a Bouquet of Violets tablosunu yapmasıdır. Bu portrede Morisot, siyah yas kıyafetleri içinde, boyun kısmında zarif bir menekşe buketi ile tasvir edilir. Işığın bir yandan yüzüne vurması, yüzünün diğer yarısını derin bir gölge içinde bırakırken; siyah tonlar üzerindeki bu çalışma, kıyafetlerin koyuluğu ile arka planın aydınlığı arasındaki çarpıcı kontrastı vurgular.

Sanatçının külliyatındaki diğer önemli yapıtlar arasında şunlar yer alır:

• The Rest, portrait of Berthe Morisot, 1870
• The Hydrangea, 1894

Kariyerinin ilerleyen dönemlerinde, 1894 yılında The Hydrangea eserini üretmiştir. Işığın ve rengin en ince nüanslarını, gevşek ve kendinden emin fırça darbeleriyle tuvale aktarma yeteneği, resim yaptığı yıllar boyunca onun değişmez imzası olmuştur.

Eserlerini Bugün Nerede Görebilirsiniz?

Berthe Morisot'nun o eşsiz fırça darbelerini yakından hissetmek isteyen bir sanatsever için yolculuk Paris'ten başlayabilir. Musée d'Orsay, aralarında The Cradle eserinin de bulunduğu altı tablosuna ev sahipliği yapmaktadır. 1872 yılında resmettiği bu dokunaklı çalışma, sanatçının kız kardeşi Edma'nın uyuyan bir çocuğun başında bekleyişini gözler önüne serer. Paris'teki bir diğer durak olan Musée Marmottan Monet ise koleksiyonunda sanatçının beş değerli eserini barındırmaktadır.

Sanatçının izleri Fransa sınırlarını aşarak Washington, D.C.'ye kadar uzanır. National Gallery of Art, Berthe Morisot'nun altı tablosuna ev sahipliği yapmaktadır. Bu zengin koleksiyon içerisinde, 1869 yılında kaleme aldığı Mother and Sister of the Artist eserini bulmak mümkündür. Washington'daki diğer önemli parçalar arasında, her ikisi de 1875 tarihli olan In the Dining Room ve Hanging the Laundry out to Dry yer almaktadır.

Sanatçının diğer bazı eserleri ise Madrid'deki Thyssen-Bornemisza Museum ve Stockholm'deki Nationalmuseum gibi farklı coğrafyalarda yaşamaktadır. Bu eserler, sanatçının farklı mekanlarda ışığı ve ev yaşamı sahnelerini nasıl ustalıkla işlediğine dair derinlemesine ve huzurlu bir bakış sunmaktadır.

• Psyche
• The Hydrangea