Већи одскок

Život i rane godine Дејвида Хокнија

Дејвид Хокни se rodio 9. jula 1937. godine u Bradfordu, u zapadnom Jorkširu, u Engleskoj. Odrastao je u porodici od petoro dece, kao četvrto dete u grupi. Njegov otac, Kent Hokni, radio je kao knjigovođa i bio je protivnik vojne obaveze tokom Drugog svetskog rata. Majka mu je, Laura, bila metodistkinja i stroga vegetarijanka. Te rane godine prosuđane su u industrijskom pejzažu Jorkšira, mestu ispunjenom ciglama fabrika i užurbanim pijacama.

Njegovo školovanje počelo je u osnovnoj školi Velington, a nastavilo se u Gramatskoj školi u Bradfordu. Tokom tog perioda, okruženje Bradforda oblikovalo je njegov način posmatranja sveta. Grubost industrijskog jezgra i specifično svetlo ovog regiona pružili su scenu njegovim formativnim godinama. Bio je dete porodice koja je vrednovala nezavisno razmišljanje, pod snažnim uticajem očevih uverenja tokom rata.

Artističko obrazovanje i školovanje u Britaniji

Temelj njegove umetničke prakse izgrađen je kroz godine pažljivog posmatranja sveta. Od 1953. do 1957. godine, Дејвид Хокни je studirao u Školi umetnosti u Bradfordu. Ovaj period bio je posvećen mehanici samog gledanja. Svoje vreme provodio je vežbajući crtanje iz prirode i portretstvo, usavršavajući tradicionalne veštine posmatranja koje će decenijama ostati centralne njegovom radu. Bio je snažan naglasak na preciznosti linije i načinu na koji se subjekat prostire u prostoru.

Prelaskom iz industrijskog pejzaža Jorkšira u London, ušao je u Royal College of Art. To je bilo vreme intenzivnog tehničkog razvoja. Kroz program studija napredovao je sa fokusom na osnove forme i nijanse svetlosti. Do 1962. godine, diplomirao je na Kraljevskom koledžu umetnosti sa prestižnom zlatnom medaljom. Ovo priznanje označilo je kraj njegovog formalnog obrazovanja u Britaniji i početak karijere koju će definisati neprestana, nemirna radoznalost o tome kako predstaviti ono što vidi.

Pop art pokret i Los Anđeles

Šezdesete godine su svedočile o usponu Дејвида Хокнија kao ključne figure u pokretu pop arta. Dok su se drugi umetnici ovog pokreta oslanjali na komercijalnu estetiku američke masovne kulture, njegov pristup ostao je duboko ličan. Selidbom iz Londona u Los Anđeles 1964. godine, došlo je do sudbonosne promene u njegovom načinu posmatranja boje i svetlosti. Intenzivna kalifornijska svetlost postala je neizostavna prisutnost u njegovom radu, postepeno uklanjajući prigušene tonove ranijih godina. Počeo je da dokumentuje šarm grada iz perspektive outsidera, fokusirajući se na način na koji svetlost pada na površine i na specifične, zasićene nijanse plave boje koje definišu bazen.

Ovaj period obeležio je njegov fascinacioni odnos prema slobodnom vremenu i geometriji suburbanog života. Veći deo vremena provodio je posmatrajući kako se voda kreće i reflektuje, što je bio izazov koji je uspešno odgovorio kroz svoju čuvenu seriju slika bazena. Ova dela su uhvatila hedonističku tišinu života pored bazena koristeći oštre, jasne linije. Odmaknuo se od apstraktnih trendova tog vremena, birajući umesto toga da slika ljude i prepoznatljive objekte. Njegov rad iz ove ere često je istraživao tihu intimnost odnosa i način na koji se prostor doživljava kroz prizmu sjajne, direktne svetlosti.

• A Bigger Splash (1967)
• Beverly Hills Housewife (1966)
• Portrait of an Artist (Pool with Two Figures) (1972)

Tehnika i evolucija vizuelnog jezika

Umetnička praksa koju sprovodi Дејвид Хокни predstavlja neprekidno kretanje između različitih načina posmatranja sveta. On nikada nije ostao ograničen okvirima samo jednog medija, slobodno istražujući puteve slikarstva, crteža, grafike i fotografije. Njegov pristup često počinje od direktnog posmatranja i crtanja iz prirode, gde on koristi portret kao sredstvo za proučavanje onoga kako lice zadržava svoju suštinu, ali istovremeno eksperimentiše i sa načinom na koji je prostor strukturiran. Korišćenjem obrnute perspektive, on narušava tradicionalni način na koji gledamo scenu, stvarajući osećaj dubine koji se razlikuje od onog koji nam pruža standardna fotografija. Često je koristio fotografiju kao pripremni medij, koristeći aparat da uhvati trenutak pre nego što ga prevede u sliku.

Način na koji on manipuliše bojom i svetlošću menjao se uporedo sa promenom njegovih alata. U ranijim godinama, radio je sa akrilatima kako bi postigao zasićene nijanse, naročito prilikom prikazivanja pokreta vode u bazenima. Kasnije, okrenuo se digitalnim medijima. Koristeći tablete, počeo je da ponovo osmišlja pejzaže, pronalazeći nov način da uhvati promenljivo svetlo i boju prirodnog sveta. Ovaj prelaz sa fizičke boje na digitalne ekrane svedoči o njegovoj neprestanoj radoznalosti o tome kako tehnologija može promeniti našu percepciju prostora. Njegovo delo je zapis ovih tehničkih transformacija, od precizne linije crteža do složenih kompozicija digitalnog pejzaža.

• A bigger splash (1967)
• Portrait of an Artist (Pool with Two Figures) (1972)
• The Arrival of Spring in Woldgate (bez datuma)

Ključna dela i kultna slika

Način na koji svetlost pada na površinu često diktira pravac i energiju samog slikarstva. Godine 1961, u delu We Two Boys Together Clinging, istraživana je intimanost povezanosti kroz prizmu simbolizma i teksta. Ovo rano delo odražava duboki fokus na međuljudske odnose i tragove koje njihovo prisustvo ostavlja u prostoru. Kasnije, prelazak ka jarkim, zasićenim bojama Kalifornije temeljno je promenio način na koji je voda bila predstavljena na platnu. A Bigger Splash, nastalo 1967. godine, hvata trenutak kretanja u bazenu, koristeći oštre linije kako bi se definisao složeni interakcija svetlosti i tečnosti.

Pažnja se često kreće između pejzaža i ljudi koji u njemu borave. Godine 1971, Mr and Mrs Clark and Percy spojili su osećaj prisrtanosti i karakterističnosti. Ovaj pristup portretu nastavio je i sa delom Portrait of an Artist (Pool with Two Figures iz 1972. godine, gde je upotreba fotografije kao pripremnog medijuma pomogla u definisanju prostornog aranžmana. Ova dela svedoče o neprestanoj radoznalosti o tome kako percipiramo prostor i na koji način ljudi istinski zauzimaju prostor u njemu.

• We Two Boys Together Clinging (1961)
• A Bigger Splash (1967)
• Mr and Mrs Clark and Percy (1971)
• Portrait of an Artist (Pool with Two Figures) (1972)

Scenografija i operni projekti

Vizuelni jezik koji je Дејвид Хокни razvio na platnu često je pronalazio potpuno drugačiji ritam unutar okvira pozorišta. Njegov rad u oblasti scenografije zahtevao je duge periode duboke koncentracije, koji su ponekad trajali i duže od godinu dana za samo jednu produkciju. Prelazak sa dvodimenzionalne površine slike u trodimenzionalni prostor scene bio je izazovan proces, gde je za kreiranje scenografije za Mocartovu Čarobnu frulu bio neophodan novi pristup svetlosti i pokreta. Ovaj prelazak zahtevao je transformaciju njegovog interesovanja za perspektivu u ambijente koji su mogli da prate dinamiku živog nastupa.

Njegov angažman u svetu opere obuhvatio je postavljanje Igora Stravinskog Napredak prostaka 1975. godine, dok je kasnije, 1990. godine, kreirao scenografije za Điacoma Pučinijevu Turandot. Ovi projekti su ga primorili da razmišlja o tome kako se lik kreće kroz prostor i kako se scenografija može menjati u skladu sa muzičkim promenama. Svoje oko za kompoziciju primenio je i u svetu mode, dizajnirajući naslovnu stranu i stranice za decembarski broj francke izdanja časopisa Vogue iz 1985. godine. Čak i u tim slučajevima, fokus je ostao na tome kako je subjekt uokviren i na način na koji boja komunicira sa pogledom posmatrača.

Nasleđe i globalno priznanje

Težina dugog umetničkog puta često se ogleda u počasnicama koje mu dodeljuju najprestižnije institucije. Godine 2000. godine, Дејвид Хокни je primio prestižnu nagradu Laureate of the Praemium Imperiale za slikarstvo. Kasnije, 2003. godine, postao je član Kraljevskog društva (Royal Society). Ova priznanja stigla su uporedo sa njegovim stalnim prisustvom u javnom prostoru, dok je putovao od ranih dana pokreta pop arta, sve do pozicije jednog od najuticajnijih britanskih umetnika 20. i 21. veka.

Njegovo mesto u kulturnom pejzažu dodatno je potvrđeno 2018. godine kada je imenovan za člana Ordena časti (Order of the Companion of Honour). Ovo priznanje prati decenije rada koji se kretao od grubog ambijenta Jorkšira, preko blistavog svetla Kalifornije, pa sve do digitalnog realm-a crteža na iPad-u. Uticaj Дејвида Хокнија oseća se ne samo u galerijama, već i u načinu na koji je kroz različite medije promenio naš pogled na prostor i perspektivu.

• A bigger splash (1967)
• American Collectors (Fred and Marcia Weisman) (1968)
• Portrait of an artist pool with two figures (1971)
• A bigger grand canyon (1998)

Gde danas možete posetiti njegova dela

Da biste uživali u njegovim delima uživo, putovanje vas može odvesti do galerije 1853 u Salts Mill-u u Saltaire-u. Ovaj prostor čuva mnoge njegove kompozicije, održavajući tako neprekinutu vezu sa industrijskim pejzažom njegovog mladalačkog doba. Fondacija Dejvid Hokni takođe upravlja velikom kolekcijom njegovih radova, čuvajući ogroman deo njegovog umetničkog nasleđa za buduće generacije, istraživanja i posmatranje.

Njegova slika i crteži rasprostranjeni su kroz vodeće svetske institucije na različitim kontinentima. U Ujedinjenom Kraljevstvu, deo Tate kolekcije čuva njegove radove. Preko Atlantika, njegov umetnički pečat prepoznatljiv je u Metropolitan Museum of Art i Muzeju modernog umetnosti. Ove kolekcije obuhvataju različite faze njegove karijere, od ranih figurativnih dela do kasnijih, dubokih istraživanja svetlosti i boje.

• A bigger splash
• American Collectors (Fred and Marcia Weisman)
• Portrait of an artist pool with two figures
• A bigger grand canyon
• Place furstenberg, paris