Fred Stein (1909 - 1967): Ένας Καθημερινός Πλάστης της Εικόνας και του Ανθρώπου

Η πορεία του Φρεντ Στεϊν ως φωτογράφος ήταν αναπόσπαστη σύνδεση με τις ταραχώδεις ροές της ιστορίας του 20ου αιώνα. Γεννήθηκε στις 3 Ιουλίου 1909 στην Δρέστεν της Γερμανίας και η παιδική του ηλικία ξεδιπλώθηκε ανάμεσα σε ένα αναπτυσσόμενο πνευματικό και πολιτικό τοπίο. Ο πατέρας του, Δρ. Λεόπολδος Στεϊν ήταν ναΐος για την Δρέστεν της Συμπερίφειας και η μητέρα του, Εύα Βολχάιμ Στεϊν ήταν αφοσιωμένη δασκάλα θρησκείας. Αυτή η παιδική εκπαίδευση εμφυσμάτισε στο νεαρό Φρεντ μια βαθιά αίσθηση κοινωνικής δικαιοσύνης και εκτίμηση για τη μάθηση, ενθαρρύνοντας συχνές επισκέψεις στα μουσεία της Δρέστεν. Ωστόσο, ο ειδυλλιακός κόσμος της νεότητάς του σύντομα διακεκοπείται από την άνοδο του Ναζισμού. Ως έφηβος ο Στεϊν έγινε ενεργός στην σοσιαλιστική νεανική κίνηση αντιπολεμίζοντας ένθερμα την αυξανόμενη επιρροή του Χίτλερ – μια στάση που τελικά οδήγησε στην απόρριψη από το πανεπιστήμιο Λειψίας όπου αποφοίτησε το 1933 χωρίς να γίνει δεκτός στο δικαδικό σώμα λόγω της εβραϊκής καταγωγής και των πολιτικών πεποιθήσεων του. Αυτή η πράξη διάκρισης ήταν καθοριστική θέτοντας τον σε ένα απροσδόκητο μονοπάτι προς την καλλιτεχνική έκφραση. Στις αρχές Αύγουστου 1933 παντρεύτηκε τη Λισέλοτε Σαλτσούργκ μια ένωση που έγινε συνεργασία όχι μόνο στην ζωή αλλά και στην αντιμετώπιση των επικείμενων κινδύνων. Αντιμέτωπος με άμεσο κίνδυνο υπό το καθεστώς Ναζιστών έφυγε από τη Δρέστεν για Παρίσι τον Ιανουάριο του 1934 χρησιμοποιώντας έξυπνα την διαφυγή του ως κοσμικό ταξίδι.

Παρίσι: Αναγέννηση μέσω του Φωτός

Το Παρίσι των τριώντάρχων ήταν ένα καταφύγιο για εκδιώχους ιδεών και καλλιτεχνών μια ζωντανή κρύπτη δημιουργικότητας και αντιπολίτευσης ήταν μέσα σε αυτό το δυναμικό περιβάλλον που ο Φρεντ Στεϊν πραγματικά ανακάλυψε την καλλιτεχνική του κλήση. Επειδή δεν μπορούσε να ασχοληθεί με τον δικαδικό σώμα αποδέχτηκε τη φωτογραφία αρχικά μοιραζόμενος ένα Κέλα για κάμερες με τη Λίλο και ο δρόμος του Παρισιού έγινε στούντιο του και οι καθημερινές στιγμές της ζωής ήταν το θέμα του. Ενεπιστήτευσε στις πολιτιστικές κοινότητες της πόλης συνομιλώντας με σημαντικούς ανθρώπους όπως η Χάνα Αρέντ και ο Γουίλι Μπράντ και ο Στεϊν ενθαρρύνθηκε από την ιδέα του Ναζισμού και τον αγώνα για την ελευθερία και την αλήθεια που ήταν ξεκάθαρα ανατυπωμένο στις φωτογραφίες του. Ο Στεϊν ήταν ένας πρωτοπόρος της μικρής χειρός κάμερας και με το Κέλα που είχε αγοράσει μαζί με τη σύζυγό του ως κοσμικό δώρο ξεκίνησε να φωτογραφίζει σκηνές ζωής στο Παρίσι καταγράφοντας την ελπίδα και την ομορφιά όπου οι περισσότεροι άνθρωποι έβλεπαν μόνο απελπισία. Επίσης έγινε γνωστός για τις πορτρέτες που δημιουργούσε συναντώντας και φωτογραφίζοντας κορυφαίους ανθρώπους της Ευρώπης. Όταν η Γερμανία ανακήρυξε πόλεμο στη Γαλλία το 1939 ο Στεϊν βρέθηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης εχθρών πολιτών κοντά στο Παρίσι και κατάφερε να ξεφύγει μετά από επικίνδυνο παράνομο ταξίδι στα περιβάλλοντα του αγροτικού χώρου συναντήθηκε με τη σύζυγό του και το μικρό του παιδί στις Βαρσοβίες όπου απέκτησαν βίζες μέσω των προσπαθειών της Διεθνούς Επιτροπής Αποφυγών Στις 7 Μαΐου 1941 οι τρεις επιβιβάστηκαν στο SS Winnipeg ένα από τα τελευταία πλοία που έκαναν αναχώρηση από τη Γαλλία μεταφέροντας μόνο το Κέλα και κάποιες αρνητικές εκτυπώσεις. Στην Νέα Υόρκη ο Στεϊν συνέχισε την φωτογραφική του εργασία καθώς η σύζυγός του εργαζόταν για να υποστηρίξει τονικοι και ενθαρρύνθηκε από την ποικιλία της πολιτιστικής σκηνής της πόλης συναντώντας και φωτογραφίζοντας συγγραφείς καλλιτέχνες επιστήμονες πολιτικούς και φιλοσόφωνους των οποίων το έργο γνώριζε μέσω της εκτεταμένης του διάβασης και μελέτης Του επιτράπησε να συνομιλεί μαζί τους κατά συνεχή σε συνεδρίες πορτρέτων ήταν ένας παρατηρητής κοινωνίας χωρίς προσπάθεια περαιτέρω καταγράφοντας τη ζωή από την Πέμπτη Αβα έως το Χάρλεμ Εργαζόταν αδιάκριτα και γρήγορα εκτιμώντας την ελευθερία να αποτυπώσει την κρίσιμη στιγμή που αποκαλύπτει τον υποκείμενο στο δικό του φως αποφεύγοντας υπερβολικές διατάξεις και δραματικά αποτελέσματα Δεν επεξεργαζόταν ή τροποποιούσε το αρνητικό Είχε μια βαθιά αφοσίωση στην κοινωνική ισότητα και ανησυχία για τον συνάδελφό του και φωτογράφισε πολλούς ανθρώπους σε παραγγελία χρησιμοποιώντας κυρίως χωρίς καμία εντολή εστιάζοντας στην ελευθερία να τραβήξει εικόνες που τον ενδιέφεραν Τότε προσφέροντας τις φωτογραφίες του στους εκδότες και τους συντάκτες περιοδικών εφημερίδων και βιβλίων Ενώ οι πορτρέτες ήταν η κύρια πηγή εισοδήματός του φωτογράφισε πολλούς ανθρώπους σε παραγγελία και είχε πολλές εκθέσεις με ένα σημαντικό κοινό και τα έργα του έχουν αναγνωριστεί ευρέως από κριτικούς και ιστορική επιστήμη Ο Στεϊν πέθανε το 1967 στην ηλικία των 58 ετών Τα πορτρέτα και οι αναφορές του εμφανίστηκαν σε εφημερίδες περιοδικά και βιβλία σε όλο τον κόσμο Είχε πολλές μοναχώσιες εκθέσεις έδωσε συχνά ομιλίες και είχε δημοσιευτεί αρκετά βιβλία για το έργο του Η πορτραίτο του Αλμπέρ Εινστάιν είναι η πιο διάσημη φωτογραφία του Στεϊν ένα εμβληματικό σύμβολο της πνευματικής ευφυΐας και της ήρεμης ανθρώπινης ψυχής του υποκείμενου Τον Στεϊν τον χαρακτήρισε ο Γουίλι Μπράντ ως έναν άνθρωπο όρασης και η επιλογή του ανθρώπων και θεμάτων είναι η σαφής απόδειξη αυτού Η ιστορική σημασία του έργου του Στεϊν έγκειται στην καταγραφή της ιστορίας του 20ού αιώνα και στην αναγνώριση της αξίας της ανθρώπινης ψυχής ως ένα σημαντικό κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς μας.