Miriam Schapiro – Pionierka feministycznego sztuki i twórczyni ikonowej femmage

Miriam „Mimi” Schapiro (ur. 15 listopada 1923 roku w Toronto, Kanada; zm. 20 czerwca 2015 roku w Hampton Bays, Nowy Jork) była amerykańską artystką pochodzącą z Kanady, która zasłynęła jako twórczyni feministycznej sztuki oraz pionierka ruchu Pattern and Decoration. Jej życie i twórczość były świadectwem przemiany światowej kultury artystycznej XX wieku i pozostają inspiracją dla kolejnych pokoleń artystów. Schapiro była jedną z najważniejszych postaci feminizmu w sztuce, która zmieniła sposób rozumienia roli kobiety w kulturze oraz wpłynęła na rozwój nowych kierunków twórczości. ### Początki życia i edukacja Miriam Schapiro urodziła się jako córka rosyjskiego imigranta Theodore Shapiro, który był artystą i projektantem przemysłowym oraz Fannie Cohen, która była domową kobietą. Jej ojciec zainspirował ją zamiłowaniem do sztuki od najmłodszych lat, ucząc ją rysunku i wprowadzając ją w świat kultury europejskiej. Schapiro ukończyła Uniwersytet Iowa z tytułem licencjata filozofii (BA), magistra sztuki (MA) oraz doktorata sztuki (MFA). Podczas studiów na Uniwersytecie Iowa poznała Paula Bracha, którego połączyła się z nim małżeństwem w 1946 roku. Wspólnie stworzyli rodzinę i zamieszkań w Nowym Jorku, gdzie otoczona byli twórczością innych artystów szkół nowych. Schapiro rozpoczęła karierę zawodową jako abstrakcyjna malarka w ruchu szkoły nowych, inspirowana twórczością takich pionierów jak Jackson Pollock i Willem de Kooning. Jej pierwszą wystawą indywidualną była ekspozycja w Galerii André Emmerich w 1958 roku, która zwróciła uwagę krytyków sztuki i przyczyniła się do rozpoznawalności jej twórczości. ### Ekspozycje i Inspiracje – Sztuka abstrakcyjna i wpływ Old Masters Schapiro zainicjowała karierę zawodową jako abstrakcyjna malarka w ruchu szkoły nowych, inspirowana twórczością takich pionierów jak Jackson Pollock i Willem de Kooning. Jej pierwszą wystawą indywidualną była ekspozycja w Galerii André Emmerich w 1958 roku, która zwróciła uwagę krytyków sztuki i przyczyniła się do rozpoznawalności jej twórczości. Schapiro wykorzystywała technikę abstrakcyjnego ekspresjonizmu, która charakteryzowała się spontanicznym gestem i użyciem kolorów oraz fakturą. Inspiracją dla niej były dzieła Old Masters, szczególnie obraz „Madonna Cyriakusa” Hansa Holbein Seniora II., który nauczyła ją wykorzystywać elementy dekoracyjne i kompozycji klasycznej sztuki. Schapiro wierzyła, że warto studiować dzieła klasyków aby przekroczyć ograniczenia własnego stylu oraz rozwijać umiejętności twórcze. „I began to see myself as another kind of artist, as a woman artist, very much connected to those women who had made quilts, who had made samplers, who had done all of that women’s work throughout civilization, who are not honored, but whom I honor, and I honor them by continuing their tradition.”–– Miriam Schapiro, 1974 ### Femmage – Rewolucja w sztuce i twórczość kobiecą Największym osiągnięciem Schapiro był rozwój koncepcji femmage – nowego kierunku twórczości, który powstał na przełomie lat 60. i 70. XX wieku. Femmage była odpowiedzią na krytykę dominującego nurtu sztuki postmodernistycznej oraz próbą przekształcenia tradycyjnych technik artystycznych w narzędzie wyrażania kobiecej świadomości i doświadczeń. Schapiro wykorzystywała tkaniny, koronki, wstążki oraz inne materiały pochodzące z domowego użytku – elementy dekoracyjne i tkaninowe – aby tworzyć kolaże i instalacje. „Femmage” nie była jedynie eksperymentem estetycznym; była aktem sprzeciwu wobec patriarchalnych norm społecznych oraz próbą podniesienia rangi pracy twórczej kobiet. Schapiro współpracowała z Judy Chicago przy założeniu programu feministycznej sztuki na Kalifornskim Instytucie Sztuk, który zainspirował wielu młodych artystów do eksplorowania nowych tematów i metod twórczych. Jej twórczość odzwierciedlała zainteresowanie historią kobiet oraz kulturą kobiecą, wykorzystując symbole związane z kobiecością – serca, kwiaty, geometryczne wzory oraz kolor różowy. Schapiro wierzyła, że warto pamiętać o historii kobiet i ich osiągnięciach oraz wykorzystać ją jako inspirację dla własnej twórczości. „The fan-shaped canvas, a powerful icon, gave her the opportunity to experiment … Out of this emerged a surface of textured coloristic complexity and opulence that formed the basis of her new personal style.”–– Miriam Schapiro, 1983 ### Dziedzictwo i wpływ na sztukę współczesną Miriam Schapiro pozostawiła po sobie ogromne dziedzictwo dla sztuki współczesnej oraz feministycznego ruchu. Jej twórczość zainspirowała wielu młodych artystów do eksperymentowania z różnymi technikami oraz tematami oraz przyczyniła się do rozwoju nowych kierunków sztuki kobiecej. Schapiro była jedną z najważniejszych postaci feminizmu w sztuce, która zmieniła sposób rozumienia roli kobiety w kulturze oraz wpłynęła na rozwój nowych kierunków twórczości. Jej prace znajdują się w kolekcjach muzeów na całym świecie, co świadczy o trwałości jej wpływu na kulturę i sztukę współczesną. Schapiro była pionierką wykorzystania tkanin jako narzędzia ekspresji artystycznej oraz twórczynią ikonowej femmage – nowego kierunku sztuki, który zainspirował wielu młodych artystów do eksplorowania nowych tematów i metod twórczych.