Walezyjański Cień
Walencja, około 1410 roku. W rodzinie rzemieślników rodzi się dziecko, w linii wyznaczonej przez miarowy rytm pracy rąk. To Jaume Baçó, choć historia będzie później szeptać jego imię jako Baco lub Jacomart. Jego wczesne lata upływają w lokalnym kręgu gotyku, gdzie chłonie surowe, formalne struktury hiszpańskiej tradycji. Powietrze w jego pracowni przesiąknięte jest zapachem pigmentów i drewna – to fundament technicznej dyscypliny, który pozostaje z nim nawet wtedy, gdy zmienia się otoczenie.
Przełom następuje w 1442 roku. Przychodzi wezwanie od Alfonsa V Aragońskiego. Malarz opuszcza znane ulice Walencji na rzecz Neapolu. To moment zwrotny, wokół którego obraca się jego styl. W południowych Włoszech spotyka inne światło. Wpływ Lorenzo Monaco oraz florenckich mistrzów zaczyna przenikać do jego dzieł. Nie porzuca jednak swoich korzeni; zamiast tego nakłada na surowy, walencyjski gotyk nowe perspektywy oraz rozwijającą się biegłość w zakresie teorii koloru.
Życie między dworami
Ciągłe wędrówki między Hiszpanią a Włochami definiują jego karierę. W 1445 roku powraca do Walencji, lecz przyciągająca siła śródziemnomorskich dworów pozostaje silna. Już w 1446 roku, na prośbę króla, znów znajduje się we Włoszech. Przemierza Rzym i Tivoli, stąpając tymi samymi ścieżkami co kardynał Alfonso Borgia, człowiek, który miał stać się papieżem Ksymplem III. Te podróże to nie tylko wycieczki; to spotkania z intelektualnymi prądami zmieniającej się Europy.
W 1451 roku na stałe wraca do Walencji. Jako malarz dworski Jana II, osiada w okresie ugruntowanej służby. Choć jego życie pozostaje w dużej mierze nieudokumentowane, jego obecność wyczuwa się w zleceniach zdobiących tamtejsze kościoły. Przynosi ze sobą unikalną syntezę: drobiazgowy realizm tradycji niderlandzkiej połączony z rodzącymi się ideałami humanistycznymi renesansu włoskiego.
Malarskie świadectwo
Wiele z tego, co stworzył Jacomart, rozpłynęło się w mrokach czasu, jednak pozostały fragmenty pozwalające zrekonstruować jego wizję. Jego twórczość charakteryzuje się odmową pełnego poddania się nowemu stylowi renesansowemu, trzymając się zamiast tego siły malarstwa wczesnoniderlandzkiego. Oto dzieła, które dają najczystszy wgląd w jego kunszt:
- Ołtarz z Catí: Późne dzieło z 1460 roku, ukończone we współpracy z jego uczniem, Juanem Rexachem.
- Tryptyk Borgiów: Znajdujący się w kolegiacie w Xàtiva, ukazujący jego związki z kręgami papieskimi.
- Panele katedralne: Przedstawienia świętego Benedykta i świętego Idelfonsa w katedrze w Walencji.
- Ostatnia Wieczerza: Panel znajdujący się w Muzeum Katedralnym w Segorbe, datowany na lata 50. XV wieku.
Jacomart pozostawia po sobie dziedzictwo wpływów. Jako mentor młodszych artystów, pomógł prowadzić szkołę walencyjską przez okres intensywnych przemian stylistycznych. Zmarł w Walencji w 1461 roku, pozostawiając dorobek, który stanowi most łączący epokę średniowiecza z nowoczesnością.