Papierformaat

Gids voor studentenkunst

De Opstanding

Naam Klas Datum

El Greco, De Opstanding (1600). Publiek domein

De feiten

Kunstenaar
El Greco artsdot.com/nl/artists/el-greco_nl/
Geboortedatum en -overlijden kunstenaar
1541 – 1614
Geschilderd
1600
Techniek
Olieverf op canvas
Afmetingen origineel werk
275 x 127 cm
Beweging
Maniërisme Deliberately stretched bodies and odd, crowded spaces, made once perfect balance had already been achieved.
Periode
Moderne tijd
Artistic style
Dramatisch licht/schaduw
Influences
Titiaan, Renaissance
Notable elements
Engelen, vogels, kruis
Subject or theme
Religieuze scène

In context

De Opstanding — El Greco

Wat zijn de afmetingen?

Het origineel heeft de afmetingen 275 × 127 cm (hoogte × breedte), hier afgebeeld naast een volwassene van gemiddelde lengte. Het is te groot om op schaal weer te geven op deze pagina.

Wanneer is dit geschilderd?

  1. 1540
  2. 1550
  3. 1560
  4. 1570
  5. 1580
  6. 1590
  7. 1600
  8. 1610

Shaded: het leven van El Greco (1541–1614) ▲ dit werk, 1600

Vergelijkbare werken

Kies een van de bovenstaande werken: noem twee overeenkomsten met dit werk en één verschil.

Meer werken om naast dit werk te plaatsen: artsdot.com/nl/art/similar/el-greco-de-opstanding-8ydr97-nl/

Kleurenpalet

Gemeten op basis van de afbeelding

    Hoofdkleur

    Grijs #8f866e

    Gecatalogiseerd palet

    • #8F866E
    • #262120
    • #D1D0C6
    • #594D3F
    Palet
    Aardse tinten De dominante kleurfamilie in de afbeelding.
    Naam hoofdkleur
    Grijs
    Intensiteit
    Monochroom De mate van verzadiging en variatie in de kleuren, variërend van een enkele ingetogen tint tot vele heldere kleuren.
    Contrast
    Verklaring De mate waarin de kleuren in helderheid en verzadiging variëren over het gehele kunstwerk.
    Harmonie
    Evenwichtige harmonie De mate waarin de kleuren samensmelten, van contrasterend tot volledig harmonieus.
    Helderheid
    Schaduwrijk Hoe licht of donker het beeld in zijn geheel oogt, van diepe schaduw tot helder hoogtepunt.
    Verzadiging
    Gedempt Hoe puur en krachtig de kleuren zijn, van bijna grijs tot volledig levendig.

    Over dit kunstwerk

    De Opstanding — El Greco

    Een Visioen van Transcendentie: De Opstanding door El Greco

    Doménikos Theotokópoulos, universeel bekend als El Greco – “de Griek” – bezat een unieke artistieke visie die kijkers eeuwen na zijn dood nog steeds weet te boeien en uit te dagen. Zijn schilderij uit 1600, "De Opstanding", ondergebracht in het prestigieuze Museo del Prado in Madrid, is niet louter een weergave van een bijbels evenement; het is een intens emotionele verkenning van geloof, opoffering en de belofole van wedergeboorte. Met een indrukwekkende afmeting van 275 x 127 cm explodeert het canvas van dynamische beweging, levendige kleuren en een meesterlijke manipulatie van licht en schaduw – de kenmerken van El Greco's eigenzinnige maniëristische stijl.

    De scène ontvouwt zich met een aangrijpende directheid: Jezus Christus, gehuld in een etherische gloed, wordt door een leger van engelen uit zijn graf getild. Dit is niet de serene weergave die men vaak in de renaissancekunst aantreft; in plaats daarvan presenteert El Greco een chaotische, bijna gewelddadige hemelvaart. De figuren rondom Christus zijn geen passieve toeschouwers, maar deelnemers gevangen in het drama – soldaten die in doodsangst uiteenspatten, knielende rouwenden en uitgestrekte handen die naar de opgestane figuur reiken. De verlengde vormen, typerend voor de stijl van El Greco, dragen bij aan het gevoel van verhoogde emotie en spirituele intensiteit. Deze figuren zijn niet met anatomische precisie weergegeven; zij zijn kanalen voor gevoel, belichamingen van ontzag en ongeloof.

    Meesterschap in Techniek: Licht, Schaduw en Kleur

    El Greco's technische vaardigheid is direct zichtbaar in zijn dramatische gebruik van chiaroscuro – het scherpe contrast tussen licht en donker. Hij zet deze techniek niet alleen in om diepte te creëren, maar ook om de blik van de kijker rechtstreeks naar Jezus Christus in het centrum van de compositie te trekken. De intense luminositeit die hem omringt suggereert een goddelijke aanwezigheid, terwijl de beschaduwde figuren eronder een gevoel van aardse strijd en kwetsbaarheid overbrengen. Het kleurenpalet is evenzeer aangrijpend: diepblauwe tinten domineren de achtergrond, onderbroken door levendig rood – het vaandel dat Christus omhoog houdt, symbool staand voor de overwinning op de dood. Deze krachtige kleuren zijn aangebracht met een dikke impasto, wat textuur en fysieke aanwezigheid geeft aan het oppervlak van het schilderij.

    Bovendien draagt El Greco's innovatieve gebruik van perspectief significant bij aan de dynamiek van het werk. Hij vervormt doelbewust de ruimtelijke relaties, waardoor een gevoel van desoriëntatie ontstaat dat de emotionele turbulentie van de scène weerspierend werkt. De verkorte figuren, in het bijzonder de soldaat die aan de voet van de compositie ligt, zijn met bewonderenswaardige vaardigheid geschilderd, wat bijdraagt aan het algemene gevoel van beweging en drama. De aanwezigheid van twee vogels – één in de linkerbovenhoek en een andere naar de rechteronderzijde – voegt een subtiele laag van symboliek toe, die wellicht hoop of boodschappers uit de hemel vertegenwoordigt.

    Historische Context en Symbolische Resonantie

    "De Opstanding" is diep geworteld in El Greco's Griekse erfgoed en zijn ervaringen in Italië. Hij was diep beïnvloed door de Byzantijnse iconografie, met name door de nadruk op emotionele expressie en symbolische representatie. Hij ging echter verder dan louter imitatie door deze invloeden te versmelten met de artistieke stijlen van de renaissance en het maniërisme die tijdens zijn leven heersten. Het schilderij weerspiegelt een verschuiving naar de subjectieve ervaring – een beweging weg van puur objectieve representaties van religieuze onderwerpen naar het overbrengen van de eigen spirituele interpretatie van de kunstenaar.

    De aanwezigheid van het kruis en het boek op de achtergrond versterkt het religieuze thema van het schilderij, waardoor het wonderbaarlijke evenement wordt verankerd in een kader van gevestigd geloof. Het vaandel zelf is doordrenkt van symboliek: het vertegenwoordigt Christus' triomf over de dood en zijn belofie van eeuwig leven. Gezien El Greco's eigen persoonlijke worstelingen met het geloof en zijn onconventionele benadering van de kunst, kan "De Opstanding" worden geïnterpreteerd als een diep persoonlijke expressie van hoop en verlossing – een getuigenis van de blijvende kracht van overtuiging.

    Een Erfenis van Emotionele Intensiteit

    De Opstanding” staat als een cruciaal werk in de kunstgeschiedenis en toont El Greco's ongeëvenaarde vermogen om diepe emotie op te roepen via zijn eigenzinnige stijl. Het blijft kunstenaars en liefhebbers inspireren en biedt een blik in de spirituele gevoeligheid van de 17e eeuw. Reproducties van dit meesterwerk stellen kijkers in staat om de dramatische intensiteit en symbolische rijkdom rechtstreeks te ervaren, waardoor de visionaire wereld van El Greco tot leven komt in elke omgeving. Ontdek hoogwaardige reproducties die beschikbaar zijn bij wahooart voor een werkelijk meeslepende ervaring.

    Kunstenaar en museum

    Kunstenaar

    El Greco

    Geboren in Kreta, Griekenland

    Doménikos Theotokópoulos, called El Greco

    Doménikos Theotokópoulos, known to the world as El Greco – “the Greek” – was a painter whose life and work defied easy categorization. Born in Crete, Greece (1541), his artistic journey took him through Venice and Rome before finding its ultimate expression in the spiritual heartland of Spain: Toledo. El Greco wasn’t merely a product of these places; he synthesized their influences into something wholly unique, a style that anticipated the emotional intensity of Expressionism and the fragmented forms of Cubism centuries later. His early training within the Byzantine tradition instilled in him a meticulous attention to detail and a profound understanding of religious iconography. This foundation, however, wouldn’t confine him. He signed his works in Greek, often appending “Krḗs” – Cretan – as a proud declaration of his origins, even as he ventured into new artistic territories. The seeds of his distinctive style were sown not just in technique but also in the fervent religious climate of his homeland and the rich tapestry of Venetian art.

    Early Life and Artistic Training

    Doménikos Theotokópoulos was born in Fodele (modern Candia), Crete, which at that time belonged to the Republic of Venice. His father, Nikolaos Zacharias Kantakopoulos, was a wealthy merchant and administrator, providing him with a privileged upbringing. From a young age, Doménikos demonstrated an exceptional talent for drawing and painting, mastering the techniques of Byzantine icon painting – a tradition deeply rooted in Orthodox Christianity – under the tutelage of Eustathios Symonds, a renowned Cretan iconographer. This formative experience instilled in him a reverence for detail, a mastery of color palettes derived from Byzantine iconography, and a profound understanding of religious symbolism. The influence of Byzantium is palpable throughout his early oeuvre, particularly in works depicting saints and biblical figures rendered with serene dignity and luminous colors.

    Venetian Influence: Embracing Innovation

    Around 1567, Doménikos moved to Venice, the epicenter of Renaissance artistic innovation. He immersed himself in the vibrant Venetian art scene, studying the masterpieces of Titian, Tintoretto, and Veronese – artists who had revolutionized painting with their mastery of color, composition, and dramatic lighting. Recognizing the limitations of Byzantine tradition alone, El Greco eagerly embraced the Venetian approach, loosening his brushwork and experimenting with oil paint—a medium previously unfamiliar to Cretan painters. This Venetian influence is vividly evident in St. Sebastian (1600), where anatomical detail blends seamlessly with an almost theatrical use of light and shadow. He absorbed the dynamism and expressive fervor characteristic of Venetian painting, preparing himself for a transformative encounter with Mannerism in Rome.

    Roman Years: Seeking Recognition Amidst Competition

    In 1570, Doménikos traveled to Rome, hoping to gain recognition within the competitive artistic milieu of the papal court. However, he struggled to secure commissions and faced considerable challenges navigating the complex social dynamics of Roman art life. Despite his talent, El Greco’s style—characterized by elongated figures, distorted perspectives, and stylized draperies—didn't align with the prevailing aesthetic sensibilities of Mannerism, which favored elegance and refinement. Nevertheless, he continued to hone his craft, absorbing influences from artists like Giulio Romano and Andrea Palladio, broadening his artistic horizons and experimenting with new techniques. His Roman years were marked by a period of artistic introspection and stylistic evolution—a quest for personal expression amidst the pressures of patronage and artistic convention.

    Toledo: A Synthesis of Tradition and Vision

    By 1577, Doménikos settled in Toledo, Spain – a city steeped in religious fervor during the Counter-Reformation and home to numerous churches eager for monumental artworks. This relocation proved decisive for El Greco’s artistic development. He received prestigious commissions from influential patrons—including Cardinal Juan Ruiz Zafra—and produced his most celebrated paintings: The Burial of the Count of Orgaz, View of Toledo, The Opening of the Fifth Seal, and Christ Cleansing the Temple. In Toledo, El Greco achieved a remarkable synthesis of Byzantine tradition and Venetian innovation, forging a style that was both deeply rooted in religious faith and strikingly original. His paintings are imbued with an emotional intensity unparalleled in Western art history—a testament to his profound spiritual vision and his unwavering commitment to artistic excellence. He became a symbol of Spanish Renaissance art, and his legacy continues to inspire artists today.

    Lees meer op

    Online beschikbaar

    QR-code die linkt naar de downloadpagina van De Opstanding

    artsdot.com/nl/art/download/el-greco-de-opstanding-8ydr97-nl/

    Bronvermelding voor dit kunstwerk

    MLA
    Greco, El. De Opstanding. 1600, https://artsdot.com/nl/art/el-greco-de-opstanding-8ydr97-nl/
    APA
    Greco, El (1600). De Opstanding [Painting]. https://artsdot.com/nl/art/el-greco-de-opstanding-8ydr97-nl/
    Chicago
    El Greco. De Opstanding. 1600. https://artsdot.com/nl/art/el-greco-de-opstanding-8ydr97-nl/
    Harvard
    Greco, El (1600) De Opstanding. Available at: https://artsdot.com/nl/art/el-greco-de-opstanding-8ydr97-nl/

    Kijk goed naar

    De Opstanding — El Greco

    Kijk goed naar

    Beantwoord in je eigen woorden. Er zijn hier geen foute antwoorden — alleen antwoorden die je kunt toelichten.

    1. Wat valt u als eerste op, en waarom?
    2. Welke kleuren of vormen bepalen de sfeer — en wat is die sfeer?
    3. In onze catalogus is dit werk geclassificeerd onder: religie, opstanding, engelen. Bent u het hiermee eens? Wat zou u toevoegen of weglaten?
    4. Kijk nog eens naar De begrafenis van Graaf Orgaz (1586), eerder in deze gids. Noem twee overeenkomsten met dit werk en één verschil.
    5. Maniërisme: Deliberately stretched bodies and odd, crowded spaces, made once perfect balance had already been achieved. Waar is dat in dit werk te zien?

    Uw reactie

    Schrijf een korte paragraaf over dit kunstwerk. Gebruik hiervoor de feiten uit de eerdere delen van deze gids en uw bovenstaande antwoorden.

    Kunstquiz

    De Opstanding — El Greco

    Hoe goed kent u dit kunstwerk?

    Selecteer één antwoord voor elk van de 5 onderstaande vragen. Elk heeft precies één juist antwoord.

    1. 1. Wat is het primaire onderwerp in El Greco's ‘De Opstanding’?

      • A Een afbeelding van het Laatste Avondmaal.
      • B De opstanding van Jezus Christus uit de dood.
      • C Een portret van een rijke beschermheer.
    2. 2. Welke artistieke techniek komt het meest prominent naar voren in ‘De Opstanding’ om een dramatisch effect te creëren?

      • A Impasto, wat dikke texturen creëert.
      • B Chiaroscuro, met sterk contrast tussen licht en schaduw.
      • C Sfumato, waarbij subtiele kleurovergangen worden gebruikt.
    3. 3. Wat is volgens de beschrijving een opvallend kenmerk van de figuren rondom Jezus in ‘De Opstanding’?

      • A Ze staan allemaal stijf rechtop.
      • B Ze bevinden zich in verschillende posities – sommigen staand, anderen knielend of liggend.
      • C Ze zijn afgebeeld in een zeer realistische en naturalistische stijl.
    4. 4. Met welke historische kunststroming komt de stijl van El Greco het meest overeen?

      • A Renaissance-classicisme.
      • B Maniërisme
      • C Barok realisme
    5. 5. Het schilderij bevat een kruis en een boek. Waar benadrukken deze elementen voornamelijk?

      • A De schoonheid van het omringende landschap.
      • B Het religieuze thema en de betekenis van de gebeurtenis.
      • C El Greco's persoonlijke geloof.

    Mijn score: ____ van de 5

    Antwoordsleutel — voor de docent

    Dit begint op een nieuwe pagina, waardoor het eenvoudig uit de kopieën weggelaten kan worden.

    1B · 2B · 3B · 4B · 5B