არტურ უესლი დოუ

არტისა და განათლებისადმი მიძღვნილმა ცხოვრებამ

アーثر უესლი დაუ (Arthur Wesley Dow), რომელიც 1857 წელს მასაჩუსეტსის ქალაქ იფსვიჩში დაიბადა, ამერიკული ხელოვნების ევოლუციის საკვანტი ფიგურად აღმოჩნდა. იგი არა მხოლოდ მხატვარი და გრავერი, არამედ ღრმა შინაარსის მქონე პედაგოგი იყო, რომელმაც შეცვალა ხელოვნების სწავლებისა და აღქმის მოდელები. მისი შემოქმედებითი გზა ანა კ. ფრილენდისა და ჯეიმს მ. სტოუნის მეთვალყურეობის ქვეშ დაიწყო, რის შემდეგაც 1884 წელს პარიზში გადავიდა, სადაც აკადემიურ სწავლებას Académie Julian-ში ეძღვნებოდა და გუსტავ ბულანჟესა და ჟიულ ჟესე ლეფევრთან ერთად იხვეწდა უნარებს. ამ ფორმირების წლების განმავლობაში, დაუ უკვე ავლენდა პრაგმატულ მრავალმხრივობას და ასრულებდა პოსტერებისა თუ კომერციული დიზაინის შეკვეთებს, რაც მისი გამჭრიახი ხედვის პირველი ნიშანი იყო ვიზუალური კომუნიკაციის მიმართ. თუმცა, სწორედ ამერიკაში დაბრუნებისას დაიწყო მისი მხატვრული ფილოსოფიის კრისტალიზაცია, რაც დროის ტრადიციული აკადემიური ნორმებისგან განსხვავებული იყო.

აღმოსავლეთისა და დასავლეთის სინთეზი

დაუს ყველაზე წარუმატებელი მემკვიდრეობა ხელოვნების სწავლების რევოლუციურ მიდგომაში მდგომარეობს, რომელიც მომდინარეობდა დაზეპირებითი იმიტაციისადმი უკმაყოფილებისა და ალტერნატიული ესთეტიკური პრინციპებისადმი მზარდი ინტერესისგან. მას სჯეროდა, რომ ჭეშმარიტი ხელოვნება არ გულისხმობდა ბუნების ზედმიწევნითად რეპლიკაციას, არამედ მისი ფარული სტრუქტურის გაგებას და მის გამოხატვას საგულდაგულოდ შეგნებული კომპოზიციის მეშვეობით. ეს რწმენა ღრმად იყო მო pengaruhებული იაპონური ხელოვნების — განსაკაჭოდ *ukiyo-e*-ს ტიპის ხის ბლოკზე დაჭრილი გრავურების — აღმოჩენით, რაც ბოსტონის fine arts მუზეუმის იაპონური ხელოვნების კურატორთან, ერნესტ ფენოლოსასთან ურთიერთობას დაუკავშირდა. ფენოლოსა მხარს უჭერდა ხელოვნების სინთეზურ მიდგომას, რომელიც მუსიკალურ ჰარმონიას ჰგავდა; მათ ერთად შეიმუშავეს სავარჯიშოები, რომლებიც მიზნად ისახავდა კომპოზიციების შექმნას ხაზის, მასისა და ფერის შეგნებული განლაგებით. დაუ არ ეძებდა მხოლოდ იაპონური ესთეტიკის სესხებას; იგი ცდილობდა ფუნდამენტურ სინთეზს აღმოსავლურ პრინციპებსა და დასავლურ მხატვრულ გამოხატულობას შორის. ეს ძიება მის გამორჩეულ ნაშრომში, Composition: A Series of Exercises in Art Structure-ში დასრულდა, რომელიც 1899 წელს გამოიცემოდა. ეს წიგნი ხელოვნების განათლების ქვაკუთხედად იქცა, რადგან იგი მხარს უჭერდა სისტემურ მიდგომას, სადაც ელემენტების ჰარმონიული განლაგება უპირატესობას იღებდა უაზრო ასლის ნაცვლად.

პედაგოგის გავლენა

დაუს გავლენა ბევრად სცილდებოდა მისი გავლენიანი წიგნის გვერდებს. მან თავი მიუძღვნა სწავლებას რამდენიმე პრესტიჟულ ინსტიტუ rest-ში, რითაც წარუვალი კვალი დატოვა ხელოვანთა თაობებზე. მისი მუშაობა Pratt Institute-ში (1896-1903), Art Students League-ში (1898-1903) და კოლუმბიის უნივერსიტეტის Teachers College-ში (1904-1922) შექმნა პლატფორმა მისი ინოვაციური მეთოდების გასავრცელებლად. შესაძლოად ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო 1900 წელს იფსვიჩის სახელოვნებო საზაფხულო სკოლის დაარსება, რომელსაც იგი სიკვდილამდე ხელმძღვანელობდა. ეს ინსტიტუტი ექსპერიმენტების თავშესაფარი და ახალი მხატვრული ხმების კერა გახდა. მის მრავალ გამორჩეულ სტუდენტს შორის იყვნენ ისეთი ლეგენდარული ფიგურები, როგორებიცაა ჯორჯია ო'კიფი, ჩარლზ შილერი და ოვერბეკის დები — ხელოვანები, რომლებმაც მოგვიანებით ამერიკული მოდერნიზმის გზა განსაზღვრეს. დაუ მხოლოდ ტექნიკას კი არ ასწავლიდა, არამედ ხელს უწყობდა ისეთი აზროვნების ჩამოყალიბებას, რომელიც აფასებდა ინდივიდუალურ გამოხატულებასა და კომპოზიციურ მთლიანობას. იგი მხარს უჭერდა Arts and Crafts მოძრაობის იდეალებს, რეკომენდაციას უწევდა ხელნაკეთ ნივთებს მასობრივად წარმოებულებზე, რადგან სჯეროდა მხატვრული უნარისა და დაფიქრებული დიზაინის შინაგანი ღირებულების.

ჰარმონიის ლანდშაფტები და მემკადვეობა

დაუს საკუთარი შემოქმედება, რომელიც ხშირად წარმოადგენს ლანდშაფტებს მისი მშობლიური იფსვიჩისა და მოგვიანებით კალიფორნიის მშვიდი სილამაზის აღწერას, მის მიერ დადგენილი პრინციპების განსახიერებაა. ისეთი ტილოები, როგორიცაა A June Morning, თავისი მკვეთრი ფერებითა და ტექსტური იმპასტოთი, და Pacific Grove, California, წარმოაჩენს ხაზის, მასისა და ფერის ოსტატურ გამოყენებას ჰარმონიული კომპოზიციების შესაქმნელად. მისი ნამუშევრები არ არის ფოტოგრაფიული რეალიზმი; ისინი ეძებენ ადგილის *არსს* ესთეტიკური არჩევანის მეშვეობით. იგი ხშირად იყენებდა გრავურების ტექნიკას, რაც კიდევ უფრო უსვამდა ხაზს დიზაინისა და გამარტივების მნიშვნელობას. დაუს ისტორიული მნიშვნელობა მდგომარეობს აღმოსავლურ და დასავლურ მხატვრულ ტრადიციებს შორის ხიდის აგებაში, რითაც წინასწარ განსაზღვრა მოდერნისტული სინთეზი, რომელმაც მე-20 საუკუნის ხელოვნების დიდი ნაწილი განსაზღვრა. იგი 1922 წელს ნიუ-იორკში გარდაიცვალა და დატოვა მემკვიდრეობა არა მხოლოდ როგორც accomplished მხატვარი, არამედ როგორც ტრანსფორმაციული პედაგოგი, რომელმაც უამრავ ადამიანს მისცა ძალა, დაენახათ — და შეექმნათ — ხელოვნება ახალი სინათლით. მისი გავლენა დღესაც რეზონანსს იწვევს და გვახსენებს, რომ ჭეშმარიტი ხელოვნება არა მიბაძვაში, არამედ ფუნდამენტური ელემენტების დაფიქრებული განლაგებაშია.