ხატულა/ავტორი
დაბადების ადგილი გაეტა, იტალია
ადრეული ცხოვრება და მხატვრული ფორმირება
საბასტიანო კონკა მე-17 საუკუნის ბოლოს იტალიის დინამიკურ მხატვრულ ლანდშაფტში გამოჩნდა; იგი 1680 წელს დაიბადა გაეტაში, ნაპოლის სამეფოში მდებარე სანაპირო ქალაქში. ხელოვნების სამყაროსთან მისი პირველი შეხება ფრანჩესკო სოლიმენასთან ოსტატობის გავლენით მოხდა, რომელიც ნეაპოლური ფერწერის ერთ-ერთი წამყვანი ფიგურა იყო. ამ ფორმირების პერიოდმა კონკას ღრმად ჩაუწესდა ბაროკოს პრინციპების გააზრება – დრამატული კომპოზიციები, დინამიკური მოძრაობა და მდიდარი ფერთა პალიტრა, რაც მისი ადრეული სტილის დამახასიათებელი ნიშანი გახდა. სოლიმენას გავლენამ შექმნა მყარი საფუძველი, რომელზეც კონკამ საკუთარი უნიკალური მხატვრული ხმა ააწყო – ხმა, რომელმაც საბოლოოდ შეძლო ხიდის აგება მაღალი ბაროკოს დიდებულებასა და როკოკოს ეპოქის უფრო ნაზ სენსიტიურობას შორის. ახალგაზრდა ხელოვანმა შეიძინა არა მხოლოდ ტექნიკური უნარები, არამედ მხატვრობაში ნარატიული თხრობის სიყვადოსნეც, ეს ნიჭი კი მან თავის პროლიფკურ კარიერაში მთელი ცხოვრება დახვეწა.
რომაული აღმავალი პოზიციები და მეწამეობა
1706 წელს კონკამ დაიწყო გადამწყვეტი მოგზაურობა რომში, თავის ძმასთან, ჯოვანითან ერთად, რომელიც მის მხატვრულ ძიებებში ღირებულ ასისტენტად ასრულებდა როლს. მარადიული ქალაქი იმ გარსადგმინად იქცა, სადაც კონკას ნიჭი ნამდვილად აყვავდა. თავდაპირველად, იგი თავს მიებარდა ხატვის ოსტატობას, მონდომებით ვარჯიშობდა დაფით და აუმჯობესებდა დაკვირვების უნარს. ამ ფოკუსირებულმა სწავლამ მალევე მიიპყრო ყურადღება, რამაც კარდინალ ოტტობონის მეწამეობა მოუტანა – ძლიერი პერსონაჟის წყალობით, რომელმაც მას გზა გაუხსნა პაპ კლემენტ XI-მდე. შეკვეთები სწრაფად მოჰყვა – განსაკადგუნდა „იერემია“ და „ასუნტა“, ნამუშევრები, რომლებიც წარმატებით იქნა მიღებული და ამით კონკამ რომის მხატვრულ წრეებში რეპუტაცია დაიმკვიდრა. აღიარება თავად პაპის მიერ მ授予ებული რაინდის წოდებით მოჰყვა, რამაც მისი პოზიცია გამყარდა, როგორც იმედისმომცელი ხელოვანისა. მნიშვნელოვანი ეტაპი იყო კარლო მარატასთან ერთად „წმინდა ჩეჩილიას ტახტზე ამყვანობის“ (1721–24) პროექტში მონაწილეობა, რამაც აჩვენა კონკას უნარი, იმუშაოს უფრო მასშტაბურ მხატვრულ ხედვაში და ამავდროულად, შემოეტანა საკუთარი გამორჩეული სტილი. მისი სტატუსი რომის მხატვრულ საზოგადოებაში კიდევ უფრო განმტკიცდა „სან ლუკას აკადემიის“ დირექტორის რამდენიმე ტერმინით (1729–1731 და 1739–1741), რაც დასტურী იყო როგორც მისი მხატვრული სიმჭრელისა, ისე ლიდერული თვისებებისა.
სტილების სინთეზი: გავლენები და მხატვრული განვითარება
კონკას მხატვრული სტილი ვაკუუმში არ დაბადებულა; იგი გავლენათა ფრთოფიანი სინთეზის შედეგი იყო, განსაკადგუნდა ლუკა ჯორდანოს დრამატული ენერგიის. ჯორდანოს შემოქმედებისთვის დამახასიათებელი მკვეთრი ფერები, ენერგიული კომპოზიციები და თეატრალური განათება აშკარად იგრძნობა კონკას ადრეულ ნამუშევრებში. თუმცა, მისი კარიერის პროგრესირებასთან ერთად, კონკას ესთეტიკური შეგრძნებები დაიწყო ევოლუცია და მიიღო ჩრდილში მოდი나 როკოკოს სტილის ელემენტები. ეს ტრანსფორმაცია გამოიხატა უფრო ღია ტონებში, უფრო ელეგანტურ ფიგურებსა და დეკორატიულ დეტალებზე გაზრდილ აქცენტში. მისი შემოქმედების განუყოფელი ნაწილია ალეგორიული ფიგურების გამოყენება – განსაკუთრებით პუტი, ანუ ქერუბImისებრი არსებები –, რომლებიც გამოიყენებოდა არა მხოლოდ ორნამენტად, არამედ უფრო ღრმა სიმბოლური აზრის გადმოსაცემად. კრიტიკოსები ხანდახან აღნიშნავდნენ გადაჭარბებულ დეტალიზაციას და ზოგჯერ ზედმეტად რთულ ალეგორიას, თუნდაც უფრო ინტიმურ სცენებში, რაც მიუთითებდა მის სურვილზე, ყოველი ასპექტი მნიშვნელობით გაჯერებულიყო. ეს მეტსახიერება, მიუხედავად კრიტიკისა, მეტყველებს კონკას ინტელექტუალურ ჩართულობაზე და მის ერთგულებაზე, შექმნას ნამუშევრები, რომლებიც ვიზუალურად შთამბეჭდავი და კონცეპტუალურად მდიდარი იყო.
მთავარი შეკვეთები და მარადიული მემკვიდრეობა
მთელი კარიერის განმავლობაში, საბასტიანო კონკა სარგებლობდა ფართომასშტაბიანი ოფიციალური აღიარებით და მოიპოვა პრესტიჟული შეკვეთები სხვადასხვა მეწამისგან. მისი ნიჭი მოთხოვნადი იყო ტურინში სავოიის ოჯახისათვის, სადაც მან განახორციელა ისეთი პროექტები, როგორიცაა სან ფილიპოს და სან ტერესას ორატორია ვენარიაში (1თ21–1725) და სუპერგას ბაზილიკა (1726). მან ასევე დატოვა კვალი სიენაში, სენტა მარია დელა სკალას ჰოსპიტალის ფრესკებით, სადაც გამოსახული იყო „პრობატიკა“ (სილოამის ტბა), რაც მისი დიდი მასშტაბის დეკორატიული ფერწერის ოსტატობის დასტურია. გენუაში მან შექმნა ვრცელი ალეგორიული ტილოები პალაცო ლომელინი-დორიასთვის (1738–1740), რაც კომპოზიციისა და ნარატიული თხრობის მისკვერად წარმოაჩინა. 1752 წელს, ჩარლზ III-ის მეწამეობით ნაპოლში დაბრუნებისას, კონკამ შექმნა მნიშვნელოვანი ნამუშევრები, როგორიცაა ფრესკები სანტა კიარას ეკლესიაში (1752–1754) და ტილოები კასერტას სასახლისთვის, რითაც კიდევ უფრო განამტკიცა თავი, როგორც იტალიის ერთ-ერთი წამყვანი ხელოვანისა. გარდა ფერწერისა, კონკას გავლენა განავრცო განათლებაზეც; მან მოუწოდებიდა მრავალ ახალბედა ხელოვანს, მათ შორის პომპეო ბატონი, ანდრეა კასალი და კორადო ჯაკვინტო, რითაც ჩამოაყალიბა იტალიელი ფერწერების მომავალი თაობა. მისმა „დარდგმებმა“ (Ammonimenti), რომელიც 1739 წელს გამოიცა, ღირებული ხედვა შემოიტანა მისი მხატვრული ფილოსოფიისა და ტექნიკის შესახებ. საბასტიანო კონკას უნარმა, წარმატებით წარეღწია მეწამეობის რთულ სამყაროში და ამავდროულად შეექმნა გამორჩეული ხარისხის ნამუშევრები, მან დაიმკვიდრა ადგილი, როგორც გადამწყვეტი ფიგურისა, რომელმაც შეძლო ბაროკოსა და როკოკოს ეპოქების დაკავშირება და წარუვალე კვალი დატოვა იტალიის ხელოვნების ისტორიაში.
