ხატულა/ავტორი
დაბადების ადგილი სასარი, იტალია
მარიო სირონის ცხოვრება და შემოქმედება
მარიო სირონი, იტალიური მოდერნიზმის ერთ-ერთი უდიდესი წარმომადგენელი, დაიბადა 1885 წლის 12 მაისს სარდინიაში, სასარის ქალაქში. მისი ცხოვრება და შემოქმედება XX საუკუნის იტალიური ხელოვნების მნიშვნელოვანი ნაწილია. მამის პროფესია ინჟინერი იყო, თუმცა სირონის მხატვრულ განვითარებაში დიდი როლი მისმა პაპამ, იგნაციო ვილამ, არქიტექტორმა და скульпტორმა, ითამაშა. სწორედ მან გაუჩინა შვილიშვილს ინტერესი ხელოვნებისადმი.
პირველად სირონიმ რომის უნივერსიტეტში ინჟინერიის შესწავლა დაიწყო, მაგრამ 1903 წელს ნერვული ჩარევის გამო სწავლა შეწყვიტა. ეს გადაწყვეტილება მისთვის გარდამტეხი მომენტი გახდა და ხელოვნებისაკენ გაუჩნდა განსაზღვრული მიდრეკილება. მან დაიწყო ფორმალური სამხატვრო განათლების მიღება რომის ბელ არტის აკადემიის Scuola Libera del Nudo-ში, სადაც პირველი მნიშვნელოვანი მასწავლებელი ჯაკომო ბალა შეხვდა.
რანული პერიოდი და გავლენები
სირონის ადრეულ ნამუშევრებზე დიდი გავლენა Divisionism-მა მოახდინა – ტექნიკამ, რომელიც ფერების განცალკევებასა და მათ შორის ურთიერთდაკავშირებას აფას emphasizes luminosity. ამ პერიოდის ტიპური მაგალითია “სტუდენტი”. გარდა ამისა, 1914 წლისთვის სირონიმ მოკლე ხნით Futurist-ული მიმართულებაც სცადა და Galleria Sprovieri-ში გამოაჩინა თავისი ნამუშევრები. თუმცა, მან სწრაფად გადაინაცვლა ამ მიმდინარეობის ფარგლებიდან, რადგან Futurism-ის სიჩქარისა და დინამიკაზე ორიენტირებული ხასიათი მას არ აკმაყოფილებდა.
პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ სირონის შემოქმედებაში მნიშვნელოვანი გარდატეხა მოხდა. მან დაიწყო მყარი, უძრავი ფორმების და გეომეტრიული ფიგურების გამოყენება. ამ ცვლილებას საფუძვლად მისი ომის გამოცდილება და იზოლაციის განცდა დაედო. მის მთავარ შთაგონებად ჯაკომო ბალა (რანული სწავლება), ჯორჯო დე კირიკო და კარლო კარრა (მეტაფიზიკური живопись-ის გავლენა ფორმის ჩამოყალიბებაში) და ასევე ნეოკლასიკიზმი და პრიმიტივისტული კლასიციზმი წარმოგვიდგება.
Novecento Italiano და შემდგომი განვითარება
1922 წელს სირონი Novecento Italiano მოძრაობის ერთ-ერთი დამფუძნებელი გახდა. ეს მოძრაობა ევროპული ხელოვნების პოსტსამხედრო პერიოდში წესრიგის აღდგენას ისახავდა მიზნად და ხაზი სმოკლარებასა და ტრადიციებზე აკმაყოფილებდა. სირონის მოწიფულ შემოქმედებაში გამოირჩევა:
გეომეტრიული ფორმების და მარტივი ფიგურების აქცენტირება.
მოგვიანებით ნამუშევრებში მიზნობრივი არასრულყოფილობა.
სოლიტუდის, განმარტოებულობისა და ადამიანის მდგომარეობის თემები.
ინდუსტრიული ლანდშაფტების და მუშათა კლასის ცხოვრების შესწავლა.
ამ პერიოდის მნიშვნელოვანი ნამუშევრებს შორის არის “ვენერა” (1921-1923) და “სოლიტუდი” (“განმარტოებულობა”, 1925).
პოლიტიკური შეხედულებები და მოგვიანებითი ცხოვრება
სირონი ბენიტო მუსოლინის მხარდამჭერი იყო და აქტიურად მონაწილეობდა ფაშისტურ გამოცემებში, 1700-ზე მეტი კარიკატურის შექმნით. იგი ხელოვნებისა და არქიტექტურის ინტეგრაციაში სწამდა და ცდილობდა მასშტაბური ნამუშევრების შექმნას საზოგადოებრივ სივრცეებში, რაც ფაშისტური რეჟიმის იდეალებს ასახავდა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ მისი ფაშიზმთან დაკავშირებული წარსული კრიტიკულმა განწყობებმა გამოიწვია და პოპულარობა მნიშვნელოვნად შეამცირა.
სირონი დიდ程度上 გაიყვანდა საზოგადოებრივი ცხოვრებიდან, მაგრამ აგრძელებდა ხატვას იზოლაციაში გარდაცვალებამდე 1961 წლის 13 აგვისტოს მილანში.
მთავარი მიღწევები და ისტორიული მნიშვნელობა
სირონის შემოქმედება მნიშვნელოვანი წვლილია იტალიურ მოდერნიზმში, რომელიც Futurist-ული და შემდგომი მხატვრული განვითარებების ხიდს წარმოადგენს. მისმა სოლიტუდის და განმარტოებულობის თემებმა XX საუკუნის ადამიანთა შფოთვა ასახა. პოლიტიკურ შეხედულობებთან დაკავშირებული კრიტიკის მიუხედავად, მისი ნამუშევრები საერთაშორისო გამოფენებზე იყო წარმოდგენილი, მათ შორის Centre Georges Pompidou-ში (1981) და Royal Academy-ში, ლონდონში (1989). სირონის მემკვიდრეობა უნიკალურ სტილისტურ სინთეზსა და სწრაფად ცვალებად სამყაროში ადამიანის მდგომარეობის ძლიერ გამოსახულებაში მდგომარეობს.
