ავტორი
დაბადებული ბაკშ- kajian, უნგრეთი
ლაზლო მოჰოლი-ნადი: თანამედროვე ხელოვნებისა და ბაუHausის პიონერი
დაბადება: ბაჩ- kajian, უნგრეთი (1895)
გარდაცვალება: 1946
ლაზლო მოჰოლი-ნადი იყო უაღრესად გავლენიანი უნგრელი ფერწერი, ფოტოგრაფი, मूर्तिकеტი და დიზაინერი. ის ყველაზე მეტად ცნობილია ბაუHausის სკოლაში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილით და კონსტრუქტივიზმში, ტიპოგრაფიაში, ფოტოგრაფიასა და კინეტიკურ ხელოვნებაში შემოღებული პიონერული ნაშრომებით. მისი სახელოვნებო ფილოსოფია ეფუძნებოდა ტექნოლოგიისა და ინდუსტრიის ინტეგრირებას ხელოვნებაში, რითაც მხარს უჭერდა შემოქმედების ახალ ხედვას, რომელიც თანამედროვე სამყაროს ითვისებდა.
ადრეული ცხოვრება და გავლენები
ადრეული წლები და ოჯახი: ლაზლო ვაისზი უნგრეთში, ბაჩსბოროდში ებრაულ ოჯახში დაიბადა, მოგვიანებით კი გვარად მოჰოლი-ნადი მიიღო. მისი ბიძაშვილი ცნობილი დირიჟორი სერ ჯორჯ სოლტი იყო.
დაბადების ადრეული წლები და ოჯახური ფესვები shaping მას უნგრული კულტურის ნაწილად აქცევდა.
<განათლება და სამხედრო სამსახური: თავდაპირველად ბუდაპეშტში იკვნიდა სამართალს, სანამ პირველ მსოფლიო ომში მონაწილეობას მიიღებდა, რის შედეგადაც მძიმე დაზიანება მიიღო. ამ პერიოდის დროს ის ახლოდა ავანგარდულ მოძრაობებს ისეთი ჟურნალების მეშვეობით, როგორიცაა „Jelenkor“ და ლაჟოს კასაკის ჟურნალ „Ma“-ს გარშემო შემrundებული „აქტივისტური“ წრე.
<ადრეული სახელოვნებო მომზადება:> სამხედრო სამსახურის შემდეგ, ის უნგრელი ფავისტი მხატვრის, რობერტ ბერენის მოსწავლედ იქცა, რაც დამოწმება იყო თანამედროვე სახელოვნებო ტენდენციებისადმი მისი ადრეული ინტერესისა. მან მოკლევადიანად მხარი დაუჭირა უნგრეთის საბჭოთა რესპუბლიკას.
<მთავარი გავლენები:> მოჰოლი-ნადიზე ძლიერ გავლენას ახდენდა კონსტრუქტივიზმი და სუპრემატიზმი — მოძრაობები, რომლებიც აქცენტს აკეთებდნენ გეომეტრიულ აბსტრაქციასა და ინდუსტრიულ მასალებზე. ეს გავლენები აშკარაა მის შემდგომ ნაშრომებში.
ბაუHausის წლები და „ახალი ხედვა“
<ბაუHausში შემოერთება:} 1923 წელს მოჰოლი-ნადი გერმანიის ვეიმარში მდებარე ბაუHausის სკოლას შეუერთდა, სადაც თავდაპირველად იოსებ ალბერსთან ერთად ასწავლიდა მოსამზადებელ კურსს და საბოლოოდ შეცვალა იოჰანეს იტენს ლითონის სახელოსნოს ხელმძღვანელის პოსტზე.
ЛЬ მოღვაწეობის ეს ეტაპი სკოლის მიმართულების შეცვლის ეპოქა იყო.
<ბაუHausის მიმართულების შეცვლა:} მისი მოსვლა აღნიშნავდა გადასვლას ექსპრესიონიზმიდან უფრო კონსტრუქტივისტულ და დიზაინზე ორიენტირებულ მიდგომაზე, რაც სკოლის თავდაპირველ მიზნებს შეესაბამებოდა.
<„ახალი ხედვა“ (Neues Sehen):} მოჰოლი-ნადი ყველაზე მეტად ცნობილია ტერმინით „ახალი ხედვა“, რომლითაც იგი თავს promoted კამერის უნარს, გამოევლინა რეალობის ისეთი ასპექტები, რომლებიც ადამიანის თვალს არუწამს. ეს კონცეფცია საფუძვლად დაედო მის ფოტოგრაფიულ და სახელოვნებო ექსპერიმენტებს.
<ფოტოგრამები:} მან დანერგა ფოტოგრამის ტექნიკა — გამოსახულების შექმნა ობიექტების პირდაპირ სინათლის მგრძნობიარე ქაღალდზე, კამერის გარეშე, რაც ფოტოგრაფიის ინოვაციურ მიდგომებს წარმოადგენდა.
<ექსპერიმენტები მასალებთან და ტექნოლოგიებთან:} მოჰოლი-ნადი თავის ქანდაკებებსა და დიზაინებში იყენებდა ინდუსტრიულ მასალებს, როგორიცაა ლითონი, პლექსიგლასი და ელექტრო განათება, რაც ასახავდა მის რწმენას ხელოვნებისა და ტექნოლოგიის შერწყმის შესახებ.
მთავარი მიღწევები და ინოვაციები
<„Lichtrequisit einer elektrischen bühne“ (სინათლის-სივრცის მოდულატორი):} 1930 წელს დასრულებული ეს კინეტიკური ქანდაკება იყენებდა მოძრავ ნაწილებს და პროეცირებულ სინათლეს გარემომცველი ზედაპირებზე დინამიკური პატერნების შესაქმნელად; იგი მიიჩნევა კინეტიკური და სინათლის ხელოვნების წინამორბედად.
<ფოტოგრაფია და ფილმი:} მისი ფოტოგრაფიული ნაშრომები იკვლევდა აბსტრაქციას, ტექსტურას და მოძრაობას, ხშირად იყენებდა არაორდინალურ ტექნიკებს, როგორიცაა ფოტომონტაჟი და ექსპერიმენტული განათება. მან ასევე გასცადო კინემატოგრაფში შემოღწევა.
<სასწავლო მემკვიდრეობა:} როგორც ბაუHausის, მოგვიანებით კი ჩიკაგოში დაფუძნებული New Bauhaus-ის პედაგოგმა, მოჰოლი-ნადიმ ღრმა გავლენა მოახდინა ხელოვანთა და დიზაინერთა თაობებზე.
<სცენოგრაფია და რეკლამა:} გარდა სახეनी ხელოვნებისა, მან შექმნა სცენოგრაფიული დეკორაციები თეატრალური წარდგენებისთვის და რეკლამური კამპანიები, რაც მისი დიზაინერული ფილოსოფიის მრავალმხრივობის დასტური იყო.
ისტორიული მნიშვნელობა
<თანამედროვე ხელოვნების პიონერი:} ლაზლო მოჰოლი-ნადი წარმო stands როგორც საკვანძო ფიგურა მე-20 საუკუნის თანამედროვე ხელოვნებაში, რომელიც აკავშირებს ფერწერას, ქანდაკებას, ფოტოგრაფიასა და ინდუსტრიულ დიზაინს.
<ბაუHausის დიზაინზე გავლენა:} მისმა წვლილმა ბაუHausის სკოლაში გადამწყვეტი როლი ითამაშა მისი სასწავლო პროგრამისა და ესთეტიკის ჩამოყალიბებაში, რამაც ხანგრძლივი გავლენა მოახდინა დიზაინის განათლებაზე მთელ მსოფლიოში.
<ტექნოლოგიური ინტეგრაციის მომხრე:} მოჰოლი-ნადის აქცენტი ხელოვნებაში ტექნოლოგიების ინტეგრირებაზე წინასწარ განსაზღვრავდა თანამედროვე სახელოვნებო პრაქტიკის მრავალ განვითარებას.
<„ახალი ხედვის“ მემკვიდრეობა:} მისი კონცეფცია „ახალი ხედვა“ დღემდე შთაგონების წყაროდ რჩება ხელოვანებისა და ფოტოგრაფებისთვის, რათა შეისწავლონ აღქმისა და რეპრეზენტაციის შესაძლებლობები ინოვაციური ტექნიკის მეშვეობით.
მუზეუმი
გამოფენილია ესენი, გერმანია
ხედვაში ჩამკვდარი მემკვიდრეობა: ფოლკვანგის მუზეუმის სულისკვეთების კვლევა
გერმანიის, ესენის ინდუსტრიულ გულში განლაგებული ფოლკვანგის მუზეუმი არა მხოლოდ მხატვრული ნתWork-ების ერთობლიობის, არამედ ღრმა და მარადიული ხედვის დასტურია — ეს არის ნარატივი, რომელიც ქსოვილა კერძო შემგროვებელთა ვნებიანი ძიებებით, ისტორიის ტურბულენტური ნაკადებითა და თანამედროვე ექსპრესიის ევოლუციის მხარდაჭერის შეუპოვარ ვალდებულებთან. ეს ინსტიტუტი წარმოშობილა ორი განსხვავებული, თუმცა ურთიერთშემავსებელი მემკვიდრეობის ჰარმონიული კავშირით — 1906 წელს დაარსებული ესენის ხელოვნების მუზეუმისა და კარლ ერნსტ ოსტჰაუსის პიონერული ფოლკვანგის მუზეუმისგან, რომელიც 1902 წელს აღინიშნა. იგი სწრაფად იქცა ავანგარდული აზროვნების маяკად, რომელიც თავისი ადრეული წლების განმავლობაშიც კი აღიარებულ იქნა, როგორც ხელოვნებრივი კვლევის უპრესედენტო სივრცე. პაულ ი. ზაქსის 1ან 1932 წლის დეკლარაციამ, რომელმაც მუზეუმი „მსოფლიოში ყველაზე ლამაზ მუზეუმად“ გამოაცხადა, ღრმა ჭეშმარიტებას ეხმიანა: ფოლკვანგი ემტკიცება ესთეტიკური ამბიციისა და ინტელექტუალური სიმკაცრის უნიკალური შეერთებით — სულით, რომელიც დღესაც განსაზღვრავს მის იდენტობას. თავად სახელი „ფოლკვანგი“, რომელიც ნორსული მითოლოგიის ფრეიას მიერ მართულ მკვდართა მინდვრებს მოგვაგონებს, მიანიშნებს მუზეუმის ღრმა ჩართულობაზე სიცოცხლის, დანაკარგისა და მოგონების თემებში, რაც თითოეულ ექსპონატს მწარე რეზონანსს სძენს.
ფოლკვანგის მუზეუმის ისტორია განუყოფლად არის დაკავშირებული მის დამფუძნებელთან, კარლ ერნსტ ოსტჰაუსთან, რომლის რადიკალურმა ხედვამ ჩამოაყალიბა ინსტიტუტის საფუძვლები. ენთუზიაზმით შექმნილი, ფოლკვანგი უფრო მეტი იყო, ვიდრე უბრალოდ ხელოვნების საცავი; იგი წარმოდგენილი იყო, როგორც დინამიკური ფორუმი — სივრცე, რომელიც შექმნილი იყო ხელოვნებასა და საზოგადოებას შორის დიალოგის სტიმულირებისთვის, რაც იმ დროისთვის საოცრად პროგრესული იდეა იყო. ოსტჰაუსს მტკიცედ სჯეროდა ხელოვნების ტრანსფორმაციული ძალის და ამტკიცებდა მის როლს არა მხოლოდ დეკორაციის, არამედ სოციალური ცვლილებებისა და ინტელექტუალური ზრდის კატალიზატორად. ეს ერთგულება მაშინვე იგრძნობა მუზეუმის ადრეულ კოლექციებში, რომლებმაც ენთუზიაზმით მიიღეს იმპრესიონიზმი და პოსტ-იმპრესიონიზმი, რამაც სეზანისა და მატისს მსგავსი ხელოვანები ესენაში მოიზიდა და ქალაქი იმ ეპოქის მხატვრული ინოვაციების გადამწყვეტ ცენტრად აქცია. გერმანული ექსპრესიონიზმის მიღებამ — ერნსტ ლუდვიგ კირხნერის,ემილ ნოლდისა და ოსკარ კოკოსკას ნამუშევრებით — კიდევ უფრო განამტკიცა ფოლკვანგის რეპუტაცია, როგორც პირველყოფილი ემოციისა და ვიცერალური გამოცდილების დამცველის, რაც მოდერნისტული სამყ𝖊ტის შფოთვისა და अनिश्चितობის პირისპირ ძლიერ შეჯახებას გვთავაზობს.
მუზეუმის ფონდებში ჩაღრმავება ამჟღავნებს საოცარ სიღრმეს, განსაკუთრებით იმპრესიზმსა და პოსტ-იმპრესიზმთან ურთიერთობაში. აქ სეზანისა და მატისს შედევრები არა როგორც იზოლირებული ტრიუმფები, არამედ როგორც ფუნდამენტური მომენტები უფრო ფართო მხატვრულ დიალოგში — საუბარი სინათლეზე, ფერზე და რეალობის სუბიექტურ აღქმაზეა. სეზანის ლანდშაფტებისა და ნატურმორტების დამახასიათებელი ზედმიწევნითი დაკვირვება და გეომეტრიული გამარტივება, მაგალითად, ნამუშევარში „სანტ-ვიქტორის მთა“, განსაკუთრებით მომხიბვლელია, მაშინ როცა მატისს ფერების თამამმა გამოყენებამ, რომელმაც მედიტერანული სინათლის არსი დაიჭირა, ყოველდღიური სუბიექტები სიცოცხლით აღვსებულ ტილოებად აქცია. ამ ფუნდამენტური მიმდევრობების მიღმა, ფოლკვანგი გამოირჩევა გერმანულ ექსპრესიონთან მჭიდრო კავშირით, რომელიც ასხივებს სოციალური შფოთვისა და პერსონალური ინტროსპექციისგან დაბადებულ ინტენსივობას. მუზეუმი არ ერიდება ადამიანური გამოცდილების ბნელ ნაკადებს და გვთავაზობს მწარე რეფლექსიას თანამედროვე სამყაროს სირთულეებზე. გარდა ამისა, მუზეუმის ვრცელი არქივი, რომელიც მოიცავს 340,000-ზე მეტ გერმანულ პოსტერს ვაიმარის რესპუბლიკიდან ცივი ომის პერიოდამდე, წარმოადგენს შეუფასებელ ვიზუალურ ქრონიკას პოლიტიკური დისკურსისა და ევოლუციური კულტურული გემოვნების შესახებ.
ფოლკვანგის მუზეუმის ფიზიკური სტრუქტურაც მისი დინამიკური ისტორიისა და მომავალზე ორიენტირებული სულისკვეთების පිළිබერშია. ორიგინალური შენობა გონივრულად გაფართოვდა, რაც ყველაზე თვალსაჩინოა 2010 წლის მნიშვნელოვანი დანამატით, რომელიც დევიდ ჩიპერფილდმა შექმნა. ეს არ იყო მხოლოდ სივრცის დამატება; ეს იყო საგულდაგამოკლილად გააზრებული დიალოგი ისტორიული შენარჩუნებისა და თანამედროვე დიზაინს შორის — ბეტონისა და მინის ოსტატური ნაზავი, რომელიც პატივსსაცავს მუზეუმის მემკადვეობას და ამავდროულად მაქსიმალურად იყენებს ბუნებრივ სინათლეს. ჩიპერფილდის ინტერვენცია შეუფერხებლად ერწყმის არსებულ არქიტექტურას, რაც ქმნის ძველი და ახლის ჰარმონიულ სინთეზს. გადამუშავებული მინის ფასადი, რომელიც ალაბასტრის მსგავს ეფექტს ქმნის, იცვლის ელფერს ბუნებრივ სინათლესთან ერთად და ქმნის ეთერულ გარემოს. შიგნით, ღია სივრცეები და გააზრებული განათება აძლიერებს თითოეული ნამუშევრის აღქმას, რაც ხელს უწყობს ინტიმურობისა და კონტლემპლაციის შეგრძნებას.
თუმცა, ფოლკვანგის ისტორია განუყოფლად არის დაკავშირებული გერმანიის მწარე თავთან: ნაციზმის აღზევებასთან. ხელოვნებადამოუკიდებლობის დათრგუნვამ გამოიწვია „დეგენერატულად“ მიჩნეული 1,200-ზე მეტი ნამუშევრის იძულებითი ამოღება, რაც დამანგრეველი დანაკარგი იყო მუზეუმის კოლექციისა და რეპუტაციისთვის. ამ হৃদয়გტაცებადი დანაკარგების მიუხედავად, ფოლდავანგი გამძლეობდა, რეკონსტრუირდა თავისი კოლექცია მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ და კიდევ ერთხელ დაადასტურა ხელოვნებისადმი ერთგულება. ეს მდგრადობა არის სიმბოლო იმ ადამიანთა თავდადებისა, რომლებსაც სჯეროდათ ხელოვნების ძალისა, გადალახოს პოლიტიკური იდეოლოგიები და შთააგონოს მომავალი თაობები. მუზეუმის მიერ „დეგენერატული ხელოვნების“ აღიარება — რაც 1937 წლის სკანდალური გამოფენით გამოიხატა — არის მწარე შეხსენება ცენზურის საფრთხეებისა და კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის მნიშვნელობის შესახებ. დღეს ფოლკვანგი რჩება არა მხოლოდ შედევრების საცავად, არამედ იმ ხელოვანთა ძლიერ მემორიალად, რომელთა ხმებიც ჩახშობილ იქნა ისტორიის ერთ-ერთი ყველაზე ტურბულენტული პერიოდის დროს.
გამორჩეული კოლექციები და ღირსებები
მუზეუმის კოლექცია არის ცოცხალი ქსოვილი, რომელიც სტუმრებს თანამედროვე ხელოვნების ევოლუციისკენ მიჰყავს. ძირითადი ღირსებები მოიცავს:
იმპრესიონიზმი და პოსტ-იმპრესიონიზმი:
მონე, რენუარი, სეზანი და მატისი — მათი რევოლუციური მიდგომა სინათლისა და ფორმისადმი.
გერმანული ექსპლესიონიზმი:
კირხნერის, ნოლდისა და კოკოსკას ძლიერი ნამუშევრები, რომლებიც ასახავენ XX საუკუნის დასაწყისის შფოთვას.
XX საუკუნის დასაწყისის გერმანული ხელოვნება:
ვაიმარის რესპუბლიკის მხატვრული ტალღის დოკუმენტირება Dix, Grosz და Schad-ის ნამუშევრებით.
ფოტოგრაფიის არქივი:
50,000-ზე მეტი ფოტოსგან შემდგარი უნიკალური თვალი ვიზუალურ კულტურაზე.
გერმანული პოსტერები (Deutsche Plakat Museum):
340,000-ზე მეტი პოსტერი, რომელიც გვიჩვენებს პოლიტიკური დისკურსისა და სოციალური ტენდენციების ქრონიკას.
არქიტექტურა და დიზაინი
მუზეუმის არქიტექტურა ისეთივე მომხიბვლელია, როგორც მისი ხელოვნება. 1902 წელს აშენებული ორიგინალი შენობა გონივრულად არის გაფართოებული დევიდ ჩიპერფილდის მიერ შექმნილი 2010 წლის დანამატით. ეს თანამედროვე დამატება შეუფერხებლად ერწყმის ისტორიულ სტრუქტურას, ქმნის დინამიკურ სივრცეს და მაქსიმალურად იყენებს ბუნებრივ სინათლეს. ფასადში გამოყენებული გადამუშავებული მინა ხაზს უსვამს მუდარ მდგრადობასა და ინოვაციაზე ორიენტირებულობას.
მნიშვნელოვანი გამოფენები და მოვლენები
მუზეუმმა თავის ისტორიის განმავლობაში უმასრეს ლენდმარკულ გამოფენას უმასპინძლა:
1937 წლის „დეგენერატული ხელოვნების“ გამოფენა:
სკანდალური მოვლენა, რომელიც ცენზურის საფრთხის მწარე შეხსენებაა.
უილიამ კენტრიჯის რეტროსპექტივები:
სამხრეთ აფრიკელი ხელოვანის რთული ანიმაციური ნახატებისა და სოციალური სამართლიანობის თემების კვლევა.
ოტო შტაინერტის ფოტოგამოფენა:
გერმანელი ფოტოგრაფის პიონერული ნამუშევრებისადმი მიძღვნილი ქტიობა.
კულტურული დიალოგის ცენტრი
მხატვრული ფონდების მიღმა, ფოლკვანგი ფუნქციონირებს როგორც ცოცხალი კულტურული ჰაბი. კარლ ოსტჰაუსის მიერ დაფუძნებულმა ინსტიტუტმა შექმნა ჩარჩო, რომელიც დღესაც მუშაობს — ხელოვნების ჰოლისტიკური მიდგომა, რომელიც მოიცავს ფერს, სკულპტურას, ფოტოგრაფიასა და გრაფიკას. ეს ყოვლისმომცველი კოლექცია სტუმრებს სთავაზობს პანორამულ ხედვას მე-19 და მე-20 საუკუნეების განვითარებაზე, რითაც მათ ხელოვნების ძალისა და დანიშნულების შესახებ უწყვეტ დიალოგში მონაწილეობისკენ მოუწოდებს.
