ავტორი
დაბადებული ნიუ-იორკი, ამერიკის შეერთებული შტატები
ადრეული ცხოვრება და სახელოვნებო დასაწყისი
ჯეინ சதერლენდი, რომელიც 1853 წლის 26 დეკემბერს ნიუ-იორკში დაიბადა, ავსტრალიური იმპრესიონიზმის განვითარებაში საკვანძო ფიგურად გამოიკვეთა. მისი ისტორია არა მხოლოდ ხელოვნებრივი ნიჭით, არამედ ოჯახის მხარდაჭერის არაჩვეულებრივი დონითაც გამორჩეულია — რაც ვიქტორიანული ეპოქის ქალებისთვის, რომლებიც პროფესიულ კარიერას ესწრაფვოდნენ, იშვიათობა იყო. 1864 წელს სიდნეიში გადასახლება და შემდგომი გადასვლა მელბორნში 1ან 1870 წელს, ახალგაზრდა ჯეინს მზარდ კულტურულ გარემოში ჩასვა, სადაც მამამის, ჯორჯ சதერლენდის — ხეზე ნაკვეთის ოსტატისა და ხატვის მასწავლებლის — აქტიური მონაწილეობა ხელშობილებრივად განავითარა მისი მხატვრული მიდრეკილებები. ეს სტიმული გადამწყვეტი აღმოჩნდა; სწორედ ამან მისცა சதერლენდს საშუალება, 1871 წელს ერკვა დიზაინის ეროვნულ გალერეის სკოლაში, რამაც საფუძველი ჩაუყარა ფორმალურ ხელოვნებრივ განათლებას, რომელმაც მისი მომავალი გზა განსაზღვრა. ოჯახის ერთგულება ხელოვნებისადმი — მისი ძმების, ალექსანდრე, ჯორჯ და უილიამების მონაწილეობით, რომლებიც ასევე მნიშვნელოვან წვლილს შეine მელბორნის კულტურულ ცხოვრებაში — შექმნა გარემო, სადაც მხატვრული ძიება არა მხოლოდ ტოლერანტობის სუბიექტად აღიქმებოდა, არამედ აქტიურად ზეიმობდა. ეს საფუძველი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო იმ დროის ქალთა სოციალური მოლოდინების გათვალისწინებით, რომლებიც პროფესიულ ამბიციებზე უფრო მეტად დომესტიკურ როლებს პრიორიტეტს ანიჭებდნენ.
პლენერული ფერწერის ინოვაცია და ჰაიდელბერგის სკოლა
სათერლენდი სწრაფად გამოირჩეოდა, როგორც თავდადებული სტუდენტი, რომელიც ისწავლიდა ისეთ ცნობილ მასწდამებლებთან, როგორებიც იყვნენ თომას კლარკი, ფრედერიკ მაკკუბინი, ევგენ ფონ გერარდი და ჯორჯ ფოლინგბი. თუმცა, სწორედ plein air-ის, ანუ პლენერული ფერწერის — პირდაპირ ბუნებაში, ღია ცის ქვეშ მუშაობის მეთოდის ათვისებამ განასხვავა იგი სხვებისგან. 1880-იან წლებში ეს მიდგომა რევოლუციური იყო ავსტრალიაში, რადგან ეჭვდებოდა სტუდიურ ტრადიციებზე დაფუძნებული ხელოვნების დამკვიდრებული პრინციპები. იგი ჰაიდელბერგის სკოლის ცენტრალურ წევრად იქცა — მხატვართა იმ ჯგუფისა, რომლის მიზანიც ავსტრალიური ბუშიის (ტყის) უნიკალური სინათლისა და ატმოსფეროს დაფიქსირება იყო. ტომ რობერტსი, ვოლტერ ვითერსი და ჩარლზ კონდერი მსგელხდებოდნენ მის გატაცებას ბუნებაში მუშაობისადმი, თუმცა சதერლენდს, როგორც ქალს, თავისებური სირთულეები ჰქონდა. მამაკაცი კოლეგებისგან განსხვავებით, მას არ შეეძლო ღამის ლაშქრობებში მონაწილეობა, რის გამოც მისი გარე სამუშაო სესიები მხოლოდ დღის განმავლობაში შემოიფარგლებოდა. მიუხედავად ამ შეზღუდვისა, მან გამბედავად გააგრძელა შემოქმედება და შექმნა ემოციური ლანდშაფტები, რომლებიც ვიქტორიის სოფლის სილამაზეს ასხივებდა. მისი ადრეული ნამუშევრები ხშირად ასახავდა ალფინგტონის, ტემპლსტოუისა და ბოქს ჰილის სცენებს, რაც დეტალების მიმართ მჭრელ თვალსაჩინოებასა და იმპრესიონისტული ტექნიკის სრულყოფილად ათვისებას მოწმობდა.
სტილისა და თემატიკის განვითარება
სათერლენდის მხატვრული სტილი ავსტრალიურ ლანდშაფტთან მუდმივი კავშირის შედეგად ევოლუციას განიცდა. თავდაპირველად აკადემიური ფერწერისთვის დამახასიათებული ტონალური რეალიზმით მოရგებული, მან თანდათან აითვისა უფრო ნათელი პალიტრა და თავისუფალი ფუნჯის მონახაზები, რაც იმპრესიონიზმის არსი შეადგენს. მისი ტილოები გამორჩეულია ტექსტურული ზედაპირებით, რომლებიც ასხივებს სინათლის თამაშიని ხორბლის ყანებზე, ეუკალიპტის ხეებსა და სოფლის პეიზაჟებში. მოსავლის ველი (1897) სწორედ ამ განვითარების მაგალითია — ოქროსფერი ხორბლის გროვების დინამიკური აღწერა ბრწყინვალე ლურჯი ცის ქვეშ, რაც წარმოაჩენს მის უნარს, გადმოგვცეს როგორც სოფლის ფიზიკური სილამაზე, ისე მისი ემოციური რეზონანსი. ლანდშაფტების მიღმა, சதერლენდმა პორტრეტულობასაც მიჰყვა, რაც ვლინდება ნამუშევარში ლურჯი და ოქროსფერი: დოროთი சதერლენდის პორტრეტი, რითაც დაამტკიცა თავისი მრავალფეროვნება და ადამიანის ხასიათის გადმოცემის ოსტატობა. მისი თემატიკა ხშირად ფოკუსირებული იყო სოფლის ცხოვრებაზე, შრომისა და დასვენების სცენებზე, ასევე წესრიგის ცვლილებაზე სეზონების მიხედვით. ეს აქცენტი ასხივებდა ღრმა კავშირს მიწასთან და ავსტრალიური იდენტობის არსის დაჭერის სურვილს.
ქალ მხატვრების მხარდაჭერა და მარადიული მემკვიდრეობა
ჯეინ சதერლენდი არა მხოლოდ ნიჭიერი ფერწერი, არამედ ქალ მხატვრების მგზავნი და თავდადებული დამცველი იყო. 1884 წელს იგი ბუონაროტიის კლუბის ერთ-ერთი პირველი ქალი წევრი გახდა — მნიშვნელოვანი სახელოვნებო საზოგადოებისა, რომელიც ხელს უწყობდა მელბორნელ მხატვრებს შორის თანამშრომლობასა და გამოცვლით. მოგვიანებით იგი ვიქტორიის ხელოვანთა საზოგადოების საბჭოს წევრი იყო და აქტიურად მუშაობდა თავისი ქალი კოლეგების პროფესიული სტატუსის ამაღლებისთვის. მისი ერთგულება ხელოვნებაში ქალთა წინსვლისადმი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო იმ პერიოდში, როდესაც მათ მნიშვნელოვანი დისკრიმინაცია და შეზღუდული შესაძლებლობები პირისპირ ჰქონდათ. சதერლენდის გავლენა სცილდებოდა მის საკუთარ ხელოვნებას; მან შთადაგონება მისცა მრავალ თაობას, რათა მათ თავიანთი შემოქმედებითი ვნებები განვითარებულიყავით და გამოეწვიათ სოციალური ნორმები. მისი ნამუშევრები, რომლებიც ფართოდ იყო გამოფენილი მთელ ავსტრალიაში და ლონდონშიც კი, დაეხმარა ავსტრალიური იმპრესიონიზმის, როგორც გამორჩეული სახელოვნებო მოძრაობის დამკვიდრებას. მიუხედავად იმისა, რომ მისი შემოქმედების აღიარება 1928 წელს გარდაცვალების შემდეგ შედარებით შემცირდა, ბოლო წლებში მან ახალი აღორძინება განიცადა, რამაც განამტკიცა მისი ადგილი ავსტრალიის ხელოვნების ისტორიაში, როგორც პიონერი ფიგურისა.
მთავარი მიღწევები და ისტორიული მნიშვნელობა
ჯეინ சதერლენდის მემკვიდრეობა მრავალმხრივია. იგი გადამწყვეტ როლს ასრულებდა პლენერული ფერწერის ავსტრალიურ ხელოვნებაში დომინანტ ძალად ქცევაში, რამაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ჰაიდელბერგის სკოლის უნიკალური ესთეტიკის ჩამოყალიბებაში. მისი ტილოები აღიარებულია სოფლის ცხოვრების ემოციური აღწერით, რაც ავსტრალიის ლანდშაფტის სილამაზესა და ატმოსფეროს საოცარი სენსიტიურობითა და ოსტატობით ასახავს.
• ჰაიდელბერგის სკოლის პერსპექტიული წევრი.
ქალ მხატვრების დამცველი მამაკაცების მიერ დომინირებულ სფეროში.
იმპრესიონისტული ტექნიკის ოსტატური გამოყენება ავსტრალიური სინათლისა და ფერების დასამსახშნად.
ავსტრალიის ეროვნული იდენტობის განვითარებაში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილი.
მისი ერთგულება ბუნების პირდაპირ აღქმაზე, მიუხედავად იმ სირთულეებისა, რომლებსაც ქალად უწევდა გამკლავება, გზა გაუკვალა მომავალ თაობათა მხატვრებს. დღეს சதერლენდის ნამუშევრები ინახება ავსტრალიის წამყვან სახელმწიფო კოლექციებში, მათ შორის ვიქტორიის ეროვნულ გალერეასა და ბალარატის სახელოვნებო გალერეაში, რაც უზრუნველყოფს მისი მარადიული წვლილის აღიარებას მთელ მსოფლიოში. მისი ისტორია წარმოადგენს ხელოვნებრივი თავდადების, შეუპოვრობისა და სოციალური ცვლილებებისადმი ერთგულების შთამაგონებელ მაგალითს.
მუზეუმი
გამოფენილია Melbourne, Australia
მელბურნის კულტურული გული: ეროვნული გალერეა ვიტორიაში
ავსტრალიის დედაქალაქ მელბურნში, სამხრეთბანკის მხარეს მდებარეობს ეროვნული გალერეა ვიტორიაში (NGV) – არტისტიკული აღწევების სიმშვიდისა და ქვეყნის განვითარების სიმბოლო. 1861 წელს ოქროს ცხელობიდან მოყოლებული, NGV-მ თავისი ისტორიის მანძილზე უნიკალური კრებული შექმნა, რომელიც საუკუნეებსა და კონტინენტებს ჰყოფს. ეს არ არის მხოლოდ მუზეუმი; ეს არის ხელოვნების გულთელმისხმეული დიალოგი, რომელიც სტუმრებს მოწოდებას უწევს ადამიანის არსებობის მნიშვნელობის დაფიქრებაზე.
NGV-ის ისტორია პრაგმატული რეაქცია კოლონისტური მისწრებებზე იყო – ადრეული ხედვა კულტურული თანასწორობისკენ. თავდაპირველ კოლექციებში ევროპელი მოქანთეების ქანდაკებების თიხისნადგმები ჭარბობდნენ, რაც ხელოვნებასთან დაკავშირებული ხაზგამჭრული კავშირი იყო იმ პერიოდისთვის. თუმცა, ეს პირვანდელი მიზანი მალევე შეიცვალა, როდესაც NGV-მ უფრო ფართო მასშტაბით დაიწყო მოღვაწეობა და აღიარა სხვადასხვა კულტურული ტრადიციების წარმომადგენლობის მნიშვნელობა. ბრიტანელი მხატვრების ნაწარმოებების შეძენა გადამწყვეტი მომენტი იყო, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა გალერეის აღიარებულ ევროპულ კოლექციას.
გალერეის არქიტექტურული გარემო ისეთივე შთამბეჭდავია, როგორც მისი კოლექცია. NGV International, რომელიც Sir Roy Grounds-მა და Mario Bellini-მ შექმნეს, თავისი მრავლისშვილიანი სივრცეებით სტუმრებს ხელოვნების საუკუნეებში ესწრება, რაც ბუნებრივი სინათლით განათებულია – ცნობილია მისი ინტიმური გარემოს შექმნის უნარი. მიმდებარედ მდებარეობს The Ian Potter Centre: NGV Australia at Federation Square, რომელიც Lab Architecture Studio-მ მოიგო და ავსტრალიის ხელოვნების დინამიკას ასახავს. ეს თანამედროვე შენობა თავისი მკაფიო გეომეტრიული ფორმებით და მინის გამოყენებით კონტრასტს ქმნის საერთაშორისო განყოფილებასთან, რაც გალერეის ერთგვაროვანობას აღნიშნავს როგორც ადგილობრივი, ისე საერთაშორისო ნიჭების წარმოჩენაში.
NGV-ის კოლექცია არ იცნობს მკაცრი კატეგორიზაციას, რაც მისი უსაზღვრო მიძღვნის ანარეკლია ხელოვნების გლობალურ გამოხატვასთან. Hugh Ramsay-ს მელანქოლიური პორტრეტები, რომლებიც ავსტრალიის ხმას აღწევს, Kimbei Kusakabe-ს საინოვატორული იაპონური ფოტოგრაფია და Rupert Charles Wulsten Bunny-ს ნათელი ავსტრალიური ლანდშაფტები, რომელმაც პარიზში აღიარება მოიპოვა – ყველა ეს მხატვრული ნაწარმოებები წარმოადგენენ სხვადასხვა კულტურის წარმომადგენლებს. გალერეა აქტიურად ეძებს ხშირად გაუმგონებელ ისტორიებს, ხაზს უსვამს ავტოქტონური ავსტრალიის ხელოვნების პრაქტიკას, ქალბატონთა მხატვრების წვლილს და ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის გარეთ კულტურათა ხელოვნების ინოვაციებს.
NGV-ს უნიკალური ხასიათი მისი ხელოვნების შეფასების ჰოლისტურ მიდგომაში მდებარეობს – ეს არის განმანათლებლობის, აღმოჩენისა და შთაგონების სივრცე. გალერეა აქტიურად ხელს უწყობს საზოგადოებასთან ურთიერთობას, რაც eğitim programalarını, halk derslerini ve sanatçı rezidanslarını içerir. NGV-ის მიძღვნილება ხელმისაწვდომობას უზრუნველყოფს, რომ ყველა სტუმარი შეძლებს ხელოვნების გარდამორთქმულ ძალას, ανεξარჩევენ მათი წარმოშობისა და გამოცდილების.
დამატებითი რესურსები
ეროვნული გალერეის ვიტორიაში ვებ-გვერდი:
https://www.ngv.vic.gov.au/
ვიკიპედიაში სტატია:
https://en.wikipedia.org/wiki/National_Gallery_of_Victoria
Instagram გვერდი:
@ngvmelbourne
