ხატულა/ავტორი
დაბადების ადგილი სონდერტაუნი, აშშ
გილბერტ სტიუარტი: სიცოცხლე პორტრეტებში
დაბადება: 1755 წლის 3 დეკემბერი, സൗზერტაუნი, როდ-აილენდი
გარდაცვალება: 1828 წლის 9 ივლისი, ბოსტონი, მასაჩუსეტსი
მოქალაქეობა: ამერიკელი
მიმდინარეობა: ნეოკლასიციზმი
ცნობილია: პორტრეტის ჟანრით, განსაკუთრებით ადრეული ამერიკული ისტორიის გამორჩეული ფიგურების პორტრეტებით.
ადრეული წლები და სწავლება
გილბერტ სტიუარტი შოტლანდიური ფესვების მქონე ოჯახში დაიბადა; მისი მამა, ასევე გილბერტის სახელწოდებით, გამომგონებელი იყო, რომელმაც როდ-აილენდში პირველი თამბაქოს დამამუშავებელი ქარხანა დააფუძნა.
მისი მხატვრული ნიჭი ბავშვობიდანვე იკვეთებოდა და ადრეულ ასაკშიც კი უკვე შესამჩნევი უნარებს ავლენდა.
14 წლის ასაკში მან შექმნა ნამუშევარი „დოქტორ ჰანტერის სპანიელი“, რამაც მომავლის დიდი იმედი გაბადდა.
სტიუარტი დაახლოებით 1771 წელს შოტლანდში გაემგზავრა, რათა კოსმო ალექსანდრესთან სწავლა დაეწყო, თუმცა 1775 წელს, ალექსანდრეს გარდაცვალების შემდეგ, სამშობლოში დაბრუნდა.
მისი შემდგომი პროფესიული განვითარება ლონდონში, ბენჯამინ ვესტთან, მოხდა 1775-დან 1780 წლამდე. ეს პერიოდი გადამწყვეტი აღმოჩნდა მისი მხატვრული სტილის ჩამოყალიბებისა და სამეფო აკადემიაში აღიარების მოსაპოვებლად.
მხატვრული კარიერა და ძირითადი ნამუშევრები
სტიუარტის კარიერა სირთულეებით იყო შეფერხებული ამერიკის რევოლუციის დროს, რამაც იგი 1775 წელს ინგლისში გადასახლება აიძულა.
მან ადრეული წარმატება მოიპოვა ნამუშევრით „skater“ (მოთამაში) (1782), რომელმაც მისი რეპუტაცია საფუძვლიანად დაამკვიდრა.
მისი ყველაზე ცნობილი შემოქმედება ჯორჯ ვაშინგტონის დაუსრულებელი პორტრეტია, რომელიც ცნობილია როგორც „ათენეუმის პორტრეტი“ (დაიწყო 1796 წელს). ეს გამოსახულება ხდებოდა საკულტო, რადგან ის აისახა აშშ-ის ვალუტასა და საფოსტო მარკებზე. სტიუარტმა ამ პორტრეტის მრავალი ასლი შექმნა მეწარმოეებისთვის ამერიკასა და ევროპაში.
მან ასევე შექმნა არაერთი გამოჩენილი პიროვნების პორტრეტი, მათ შორის ჯონ ადამსის, თომას ჯეფერსონის, ჯეიმს მედისონის და ფედერალისტური ელიტის მრავალი წარმომადგენლის.
სტიუარტის სტილს ახასიათებდა ნეოკლასიკური მიდგომა, რაც აქცენტს აკეთებდა რეალიზმზე და სუბიექტის მსგავსებისა და ხასიათის გადმოცემაზე. პორტრეტების ეფექტურობის გასაზრდელად, ის ხშირად იყენებდა სინათლისა და ჩრდილის დრამატულ თამასებს.
გავლენა და განვითარება
კოსმო ალექსანდრემ მას ტექნიკისა და კომპოზიციის საფუტიკო საფუძვლები ჩაუყარა.
ბენჯამინ ვესტის გავლენა უდიდესი იყო, რამაც სტიუარტის შეგחיშეში პორტრეტის ჟანრისა და მხატვრული პრინციპების გააზრება ხელი შეუწყო.
ნეოკლასიკური მოძრაობა, თავისი კლასიკური ფორმებითა და იდეალებით, ძლიერად მოახდინა გავლენა მის შემოქმედებაზე.
სტიუარტის პირადმა დაკვირვებებმა და ურთიერთობებმა პორტრეტის ობიექტებთან, ხელი შეუწყო მის ნამუშევრებში ფსიქოლოგიური სიღრმისა და რეალიზმის შემოტანას. მისი მიზანი იყო არა მხოლოდ გარეგნობის გადმოცემა, არამედ იმ ადამიანების ხასიათისა და პიროვნების დაფიქსირება, რომლებსაც ის ხატავდა.
ისტორიული მნიშვნელობა და მემკვიდრეობა
გილბერტ სტიუარტი ამერიკის ერთ-ერთ უმთავრეს პორტრეტისტად მიიჩნევა, რომელმაც გადამწყვეტი როლი ითამაშა შეერთებული შტატების ადრეული წლების დოკუმენტირებაში.
ჯორჯ ვაშინგტონის „ათენეუმის პორტრეტი“ ამერიკული იდენტობისა და ლიდერობის მარადიულ სიმბოლოდ იქცა.
მისი პორტრეტები ღირებულ ისტორიულ ინფორმაციას გვაწვდის მე-18 და მე-19 საუკუნეების გამორჩეული ფიგურების ცხოვრებასა და გარეგნობაზე.
სტიუარტის შემოქმედება წარმოდგენილია აშშ-ისა და ევროპის წამყვან მუზეუმებში, რაც უზრუნველყოფს მისი მემკვიდრეობის აღიარებას თაობების მიერ.
მან ჩამოაყალიბა პორტრეტის გამორჩეული ამერიკული სტილი, რომელიც ევროპულ ტექნიკას უნიკალურ ამერიკულ სენსიტიურობასთან აერთიანებდა.
